Việc điều chỉnh doanh thu và mức thuế khoán của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (hộ khoán) là một nghĩa vụ pháp lý quan trọng khi có sự thay đổi trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đặc biệt, theo quy định tại Thông tư 40/2021/TT-BTC, khi doanh thu hoặc quy mô kinh doanh thay đổi từ 50% trở lên, hộ khoán bắt buộc phải thực hiện kê khai điều chỉnh với cơ quan thuế. Việc này không chỉ giúp đảm bảo tuân thủ pháp luật mà còn bảo vệ quyền lợi, tránh các rủi ro bị truy thu và xử phạt không đáng có.
Bài viết này của Luật Dân Việt sẽ hướng dẫn chi tiết về hồ sơ, thủ tục cần thiết, đồng thời cập nhật những thông tin mới nhất về lộ trình bỏ thuế khoán từ năm 2026, giúp các hộ kinh doanh chủ động và chuẩn bị tốt hơn cho tương lai.
Các trường hợp nào hộ kinh doanh bắt buộc phải điều chỉnh thuế khoán?
Theo quy định của Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn, hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán (hộ khoán) phải thực hiện điều chỉnh doanh thu và mức thuế khoán khi phát sinh một trong các trường hợp sau đây.
Thay đổi doanh thu, quy mô kinh doanh trên 50%
Đây là trường hợp phổ biến và quan trọng nhất. Theo Thông tư 40/2021/TT-BTC, nếu hộ khoán có sự thay đổi về quy mô kinh doanh (như diện tích, lao động) hoặc doanh thu thực tế biến động tăng hoặc giảm từ 50% trở lên so với doanh thu đã khoán, thì phải khai điều chỉnh, bổ sung. Cơ quan thuế sẽ dựa trên tờ khai điều chỉnh và xác minh thực tế để ban hành thông báo về mức thuế khoán mới.
Thay đổi ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh
Mỗi ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh có một tỷ lệ thuế GTGT và thuế TNCN khác nhau. Do đó, khi hộ khoán thay đổi ngành nghề kinh doanh chính, dù không làm thay đổi doanh thu, vẫn phải làm thủ tục điều chỉnh thuế khoán. Việc này đảm bảo mức thuế được áp dụng đúng với tỷ lệ thuế suất của ngành nghề mới, tránh sai sót trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế.
Thay đổi địa điểm kinh doanh
Khi hộ kinh doanh chuyển địa điểm sang quận, huyện, hoặc tỉnh thành khác, sẽ dẫn đến thay đổi cơ quan thuế quản lý trực tiếp. Trong trường hợp này, hộ khoán phải thực hiện thủ tục thay đổi thông tin đăng ký thuế và khai thuế lại từ đầu tại địa điểm mới, tương tự như một hộ kinh doanh mới thành lập.
Tạm ngừng hoặc ngừng hẳn hoạt động kinh doanh
Nếu hộ khoán tạm ngừng hoặc chấm dứt hoàn toàn hoạt động kinh doanh, cần phải gửi thông báo đến cơ quan thuế quản lý trực tiếp. Dựa trên thông báo này, cơ quan thuế sẽ điều chỉnh giảm tiền thuế khoán phải nộp tương ứng với thời gian tạm ngừng hoặc ngừng kinh doanh. Đây là quyền lợi trực tiếp của hộ kinh doanh để không phải nộp thuế trong thời gian không có doanh thu.
Chuyển đổi từ phương pháp khoán sang phương pháp kê khai
Khi hộ kinh doanh quyết định chuyển đổi từ nộp thuế theo phương pháp khoán sang phương pháp kê khai (tự khai, tự nộp thuế dựa trên doanh thu thực tế và sổ sách kế toán), đây là một trường hợp bắt buộc phải điều chỉnh. Hộ kinh doanh cần nộp Tờ khai điều chỉnh để cơ quan thuế giảm mức thuế đã khoán cho thời gian còn lại của năm tính thuế.
Hướng dẫn chi tiết hồ sơ và thủ tục điều chỉnh doanh thu, mức thuế khoán
Để quá trình điều chỉnh diễn ra thuận lợi, việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và thực hiện đúng quy trình là vô cùng quan trọng. Tại Luật Dân Việt, chúng tôi đã hỗ trợ nhiều khách hàng là hộ kinh doanh thực hiện thủ tục này và nhận thấy việc nắm rõ các bước sẽ tiết kiệm rất nhiều thời gian và công sức.
Thành phần hồ sơ cần chuẩn bị cho từng trường hợp
Hồ sơ chung để điều chỉnh thuế khoán là Tờ khai thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo mẫu số 01/CNKD (ban hành kèm Thông tư 40/2021/TT-BTC). Tùy vào từng trường hợp cụ thể, hộ kinh doanh cần bổ sung thêm các giấy tờ liên quan:
-
Trường hợp thay đổi doanh thu, quy mô, ngành nghề:
- Tờ khai mẫu 01/CNKD.
- Bản sao giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (nếu có thay đổi ngành nghề trên giấy phép).
- Các hợp đồng, tài liệu chứng minh sự thay đổi về doanh thu (nếu có).
-
Trường hợp thay đổi địa điểm kinh doanh:
- Tờ khai điều chỉnh, bổ sung thông tin đăng ký thuế theo mẫu 08-MST.
- Sau đó, nộp hồ sơ khai thuế ban đầu tại cơ quan thuế nơi chuyển đến.
-
Trường hợp tạm ngừng kinh doanh:
- Thông báo tạm ngừng kinh doanh gửi đến cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh.
-
Trường hợp chuyển đổi sang phương pháp kê khai:
- Tờ khai mẫu 01/CNKD, trong đó đánh dấu vào mục “Hộ khoán chuyển đổi phương pháp tính thuế”.
Quy trình 3 bước nộp hồ sơ tại cơ quan thuế
Thủ tục điều chỉnh doanh thu khoán được thực hiện theo các bước sau:
- Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ: Hộ kinh doanh chuẩn bị đầy đủ bộ hồ sơ tương ứng với trường hợp điều chỉnh của mình như đã nêu ở trên.
- Bước 2: Nộp hồ sơ: Hồ sơ có thể được nộp theo một trong các hình thức sau:
- Trực tiếp: Tại bộ phận một cửa của Chi cục Thuế quản lý trực tiếp.
- Online: Thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế (thuedientu.gdt.gov.vn).
- Qua bưu điện: Gửi hồ sơ qua đường bưu chính.
- Bước 3: Nhận kết quả: Sau khi tiếp nhận và xử lý hồ sơ, cơ quan thuế sẽ ban hành Thông báo nộp tiền mới (mẫu 01/TB-CNKD) với mức thuế đã được điều chỉnh.
Thời hạn nộp hồ sơ và thời gian xử lý của cơ quan thuế
- Thời hạn nộp hồ sơ: Hộ kinh doanh phải nộp hồ sơ khai điều chỉnh chậm nhất là 10 ngày kể từ ngày có sự thay đổi. Riêng đối với khai thuế khoán ổn định đầu năm, thời hạn nộp tờ khai là ngày 15/12 của năm trước.
- Thời gian xử lý: Cơ quan thuế sẽ xem xét và ra thông báo điều chỉnh mức thuế khoán cho thời gian còn lại của năm tính thuế.
Rủi ro và cơ hội: Những điều hộ kinh doanh cần biết
Việc điều chỉnh thuế khoán không chỉ là nghĩa vụ mà còn liên quan trực tiếp đến rủi ro pháp lý và cơ hội phát triển trong tương lai, đặc biệt là trước những thay đổi lớn về chính sách thuế.
Rủi ro và mức phạt khi không điều chỉnh thuế khoán kịp thời
Việc không kê khai điều chỉnh khi có thay đổi lớn về doanh thu, quy mô có thể dẫn đến nhiều rủi ro nghiêm trọng:
- Truy thu thuế: Nếu cơ quan thuế qua thanh tra, kiểm tra phát hiện doanh thu thực tế cao hơn doanh thu khoán, hộ kinh doanh sẽ bị truy thu toàn bộ số thuế chênh lệch.
- Phạt vi phạm hành chính: Hành vi chậm nộp hồ sơ khai thuế có thể bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền tùy theo mức độ vi phạm. Mức phạt tiền có thể lên đến hàng triệu đồng.
- Phạt chậm nộp và trốn thuế: Ngoài việc bị truy thu, hộ kinh doanh còn phải nộp tiền chậm nộp (0.03%/ngày trên số tiền thuế truy thu) và có thể bị xử phạt về hành vi trốn thuế với mức phạt từ 1 đến 3 lần số thuế trốn.
Lộ trình bỏ thuế khoán từ 2026: Hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì?
Theo chủ trương của Chính phủ và Bộ Tài chính, phương pháp tính thuế khoán sẽ được xóa bỏ từ ngày 01/01/2026, chuyển toàn bộ hộ kinh doanh sang phương pháp kê khai. Đây là một thay đổi lớn, đòi hỏi các hộ khoán phải có sự chuẩn bị ngay từ bây giờ.
Với kinh nghiệm tư vấn chuyển đổi cho nhiều doanh nghiệp, Luật Dân Việt khuyến nghị các hộ kinh doanh cần chủ động thực hiện các bước sau:
- Làm quen với sổ sách kế toán: Bắt đầu ghi chép lại các giao dịch mua vào, bán ra một cách có hệ thống. Thông tư 88/2021/TT-BTC đã có hướng dẫn về chế độ kế toán đơn giản cho hộ kinh doanh.
- Sử dụng hóa đơn điện tử: Chủ động đăng ký và sử dụng hóa đơn điện tử, đặc biệt là hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Đây là yêu cầu bắt buộc và là công cụ để xác định doanh thu tính thuế theo phương pháp kê khai.
- Tham gia các lớp tập huấn: Cơ quan thuế thường xuyên tổ chức các buổi hướng dẫn về chính sách thuế mới, cách sử dụng hóa đơn điện tử. Việc tham gia sẽ giúp hộ kinh doanh cập nhật thông tin và giải đáp các vướng mắc.
- Cân nhắc chuyển đổi lên doanh nghiệp: Đối với các hộ kinh doanh có quy mô lớn, việc chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp (doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp tư nhân) có thể là một hướng đi phù hợp để chuyên nghiệp hóa hoạt động và tối ưu hóa chi phí tuân thủ.
Câu hỏi thường gặp (FAQ) về điều chỉnh thuế khoán
- Doanh thu dưới 100 triệu/năm có phải nộp thuế không?
Hộ kinh doanh có doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở xuống không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN, nhưng vẫn phải nộp lệ phí môn bài (trừ trường hợp được miễn). - Khi nào thì phải điều chỉnh doanh thu khoán?
Bạn phải điều chỉnh khi có sự thay đổi về ngành nghề, địa điểm, tạm ngừng kinh doanh hoặc khi doanh thu, quy mô thay đổi từ 50% trở lên. - Nộp hồ sơ khai thuế khoán ở đâu?
Bạn có thể nộp trực tiếp tại Chi cục Thuế quản lý, nộp online qua Cổng thông tin thuế, hoặc qua đường bưu điện. - Có bị truy thu thuế cho các kỳ trước khi điều chỉnh không?
Không. Việc điều chỉnh mức thuế khoán chỉ áp dụng cho thời gian từ thời điểm có thay đổi trở về sau, cơ quan thuế không truy thu cho giai đoạn trước đó nếu bạn chủ động kê khai.
Chủ động kê khai điều chỉnh doanh thu và mức thuế khoán của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (hộ khoán) không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn là bảo vệ quyền lợi cho chính mình. Việc nắm rõ các trường hợp cần điều chỉnh, chuẩn bị đúng hồ sơ và quy trình sẽ giúp hoạt động kinh doanh diễn ra suôn sẻ, tránh các rủi ro pháp lý không đáng có. Đồng thời, việc chuẩn bị cho sự thay đổi chính sách vào năm 2026 là bước đi cần thiết để phát triển bền vững.
Nếu bạn cần tư vấn chi tiết về hồ sơ, thủ tục điều chỉnh thuế khoán hoặc các vấn đề kế toán – pháp lý liên quan, hãy liên hệ ngay với chúng tôi tại Luật Dân Việt để được hỗ trợ chuyên nghiệp và kịp thời nhất. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm về thuế và pháp lý doanh nghiệp, chúng tôi cam kết mang đến giải pháp tối ưu cho hoạt động kinh doanh của bạn.
Thông tin liên hệ Luật Dân Việt:
- Hà Nội:
- 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội
- Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
- Email: tuvanluatdanviet@gmail.com
- Hotline: 0858.111.929
Luật Dân Việt – Tư vấn hồ sơ điều chỉnh thuế khoán nhanh, đúng thực tế kinh doanh.
