Nội dung chính
ToggleMua bán đất không công chứng được sang tên Sổ đỏ chỉ trong một số trường hợp luật định. Trước đây căn cứ là Điều 167 Luật Đất đai 2013 và Nghị định 43/2014; nay là Luật Đất đai 2024 và Bộ luật Dân sự 2015.
Trả lời nhanh: Có 4 trường hợp: (1) một bên là tổ chức kinh doanh bất động sản; (2) chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp; (3) giấy tờ chuyển nhượng lập trước 01/8/2024 với đất chưa có Giấy chứng nhận, đủ điều kiện khoản 5 Điều 137; (4) Tòa án công nhận hợp đồng vi phạm hình thức theo Điều 129 Bộ luật Dân sự.
Nguyên tắc: hợp đồng chuyển nhượng đất phải công chứng
Hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất phải được công chứng hoặc chứng thực (điểm a khoản 3 Điều 27 Luật Đất đai 2024).
4 trường hợp mua bán đất không công chứng được sang tên Sổ đỏ
1. Một bên là tổ chức kinh doanh bất động sản
Điểm b khoản 3 Điều 27 cho phép hợp đồng chuyển nhượng, góp vốn bằng quyền sử dụng đất mà một bên hoặc các bên là tổ chức hoạt động kinh doanh bất động sản được công chứng, chứng thực theo yêu cầu.
2. Chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp
Hợp đồng chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp cũng chỉ công chứng theo yêu cầu. Đây là đổi đất lấy đất, không phải mua bán lấy tiền, nhưng vẫn phải đăng ký biến động.
3. Giấy tờ chuyển nhượng lập trước 01/8/2024, đất chưa có Giấy chứng nhận
Khoản 5 Điều 137 Luật Đất đai 2024 cho phép người nhận chuyển quyền được cấp Giấy chứng nhận khi: thửa đất chưa được cấp Giấy chứng nhận; người đang sử dụng đất có giấy tờ theo khoản 1, 2, 3, 4 Điều 137 ghi tên người khác, kèm giấy tờ về việc chuyển quyền; việc chuyển quyền diễn ra trước 01/8/2024 nhưng chưa làm thủ tục; không có tranh chấp. Đây là cấp sổ lần đầu đứng tên người mua, không phải sang tên trên sổ cũ.
4. Tòa án công nhận hợp đồng vi phạm hình thức
Theo khoản 2 Điều 129 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng lập thành văn bản nhưng không công chứng, chứng thực mà một hoặc các bên đã thực hiện ít nhất hai phần ba nghĩa vụ thì Tòa án có thể ra quyết định công nhận hiệu lực theo yêu cầu. Bản án, quyết định có hiệu lực là căn cứ đăng ký biến động (điểm k khoản 1 Điều 133 Luật Đất đai 2024).
So sánh giấy tờ dùng thay hợp đồng công chứng
| Trường hợp | Giấy tờ nộp khi đăng ký | Điều kiện chính |
|---|---|---|
| Tổ chức kinh doanh bất động sản | Hợp đồng chuyển nhượng | Một bên hoặc các bên là tổ chức kinh doanh bất động sản |
| Chuyển đổi đất nông nghiệp | Hợp đồng chuyển đổi | Đất nông nghiệp đủ điều kiện chuyển đổi |
| Khoản 5 Điều 137 | Giấy tờ về việc chuyển quyền, kèm giấy tờ theo Điều 137 ghi tên bên chuyển quyền | Đất chưa có sổ, giao dịch trước 01/8/2024, không tranh chấp |
| Điều 129 Bộ luật Dân sự | Bản án, quyết định công nhận của Tòa án | Đã thực hiện ít nhất 2/3 nghĩa vụ |
Vi bằng do thừa phát lại lập không nằm trong danh sách trên; xem giá trị pháp lý của vi bằng mua bán nhà đất.
Thủ tục sang tên khi hợp đồng không công chứng
Trình tự thường gồm:
- Chuẩn bị đơn đăng ký biến động (hoặc đơn đề nghị cấp Giấy chứng nhận với trường hợp 3) theo mẫu hiện hành.
- Kèm hợp đồng, giấy tờ chuyển quyền hoặc bản án, quyết định của Tòa án; bản gốc Giấy chứng nhận nếu đã cấp.
- Nộp tại bộ phận một cửa hoặc Văn phòng đăng ký đất đai.
- Thực hiện nghĩa vụ tài chính (thuế thu nhập cá nhân, lệ phí trước bạ, tiền sử dụng đất nếu có) và nhận kết quả.
Thời hạn đăng ký biến động là 30 ngày kể từ ngày có biến động; xem thêm những giao dịch bắt buộc đăng ký biến động. Luật Dân Việt hỗ trợ đánh giá giấy tờ cũ và chuẩn bị hồ sơ yêu cầu Tòa án công nhận khi cần. Quy định có thể thay đổi; thủ tục, thời hạn cụ thể thực hiện theo quy định của UBND cấp tỉnh nơi có đất.
Câu hỏi thường gặp về sang tên đất không công chứng
Đất đã có Sổ đỏ nhưng mua bằng giấy tay năm 2020 thì có áp dụng khoản 5 Điều 137 không?
Không. Quy định này chỉ dùng cho thửa đất chưa có sổ. Đất đã có sổ thì hai bên ký lại hợp đồng có công chứng; bên bán không hợp tác thì người mua có thể yêu cầu Tòa án công nhận nếu đủ điều kiện Điều 129.
Chứng thực chữ ký trên giấy mua bán có thay được chứng thực hợp đồng không?
Không. Chứng thực chữ ký chỉ xác nhận chữ ký là của người ký, không xác nhận nội dung giao dịch.
Mua đất của cá nhân môi giới thay mặt công ty có được miễn công chứng không?
Chỉ khi một bên đứng tên trên hợp đồng là tổ chức kinh doanh bất động sản. Nếu cả bên bán và bên mua đều là cá nhân, hợp đồng vẫn phải công chứng hoặc chứng thực.
Căn cứ pháp lý
- Luật Đất đai số 31/2024/QH15 (Điều 27, Điều 133, Điều 137).
- Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 (Điều 129).
- Luật Công chứng số 46/2024/QH15.
- Nghị định số 101/2024/NĐ-CP về đăng ký, cấp Giấy chứng nhận (đã được sửa đổi, bổ sung).
Liên hệ Luật Dân Việt
Để được hỗ trợ tốt nhất, kịp thời nhất, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Dân Việt theo thông tin dưới đây:
- Hotline/Zalo: 0858.111.929
- Email: [email protected]
- Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
- Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7, 8:00 – 18:30
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.

