Thủ tục đăng ký sở hữu trí tuệ phần mềm: Ai đứng tên, hồ sơ, các bước

Thủ tục đăng ký sở hữu trí tuệ phần mềm thực chất là đăng ký quyền tác giả cho chương trình máy tính tại Cục Bản quyền tác giả. Phần dễ sai nhất là xác định ai là tác giả, ai là chủ sở hữu, vì phần mềm thường do nhiều bên cùng làm.

Trả lời nhanh: Bạn xác định tác giả và chủ sở hữu, chuẩn bị tờ khai theo mẫu của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, bản sao chương trình, tài liệu chứng minh quyền (hợp đồng, quyết định giao việc) và giấy ủy quyền nếu có, rồi nộp tại Cục Bản quyền tác giả trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến.

Thủ tục đăng ký sở hữu trí tuệ phần mềm thuộc quyền tác giả

Phần mềm được Luật Sở hữu trí tuệ bảo hộ dưới dạng chương trình máy tính, là tác phẩm văn học, dù thể hiện bằng mã nguồn hay mã máy (Điều 22). Quyền tác giả phát sinh khi chương trình được viết ra và định hình; đăng ký không bắt buộc nhưng giấy chứng nhận giúp bạn khỏi phải chứng minh quyền khi có tranh chấp.

Thủ tục này không bảo vệ tên ứng dụng hay giải pháp kỹ thuật bên trong; cách chọn giữa quyền tác giả, sáng chế, nhãn hiệu có ở bài đăng ký sở hữu trí tuệ phần mềm như thế nào.

Xác định tác giả, chủ sở hữu phần mềm theo tình huống

Tác giả là người trực tiếp viết chương trình; chủ sở hữu là người nắm quyền tài sản. Hai tư cách này thường tách rời:

Tình huống Chủ sở hữu Giấy tờ chứng minh
Lập trình viên tự viết, tự đầu tư Chính lập trình viên Không cần thêm
Nhân viên viết theo nhiệm vụ được giao Công ty, trừ trường hợp có thỏa thuận khác (Điều 39) Hợp đồng lao động, quyết định giao nhiệm vụ
Thuê lập trình viên tự do viết theo hợp đồng Bên thuê, trừ trường hợp có thỏa thuận khác (Điều 39) Hợp đồng, biên bản bàn giao
Nhóm cùng viết Các đồng tác giả hoặc tổ chức theo thỏa thuận Văn bản thống nhất giữa các thành viên
Mua lại phần mềm đã hoàn thành Bên nhận chuyển nhượng Hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả

Với mã do công cụ AI hỗ trợ tạo ra, chỉ phần có đóng góp sáng tạo đáng kể, mang tính quyết định của con người mới được bảo hộ; phần hoàn toàn do AI tạo ra không phát sinh quyền tác giả (Nghị định 134/2026/NĐ-CP). Người đứng tên tự chịu trách nhiệm về thông tin khai trong hồ sơ (khoản 2a Điều 49).

Hồ sơ đăng ký sở hữu trí tuệ phần mềm

Hồ sơ theo Điều 50 Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi bởi Luật 131/2025/QH15) gồm:

  • Tờ khai do tác giả hoặc chủ sở hữu ký tên hoặc điểm chỉ, theo mẫu của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch;
  • Bản sao tác phẩm (chương trình máy tính) theo hướng dẫn của Cục Bản quyền tác giả;
  • Tài liệu chứng minh quyền theo bảng trên;
  • Văn bản ủy quyền nếu người khác nộp thay.

Tờ khai nên ghi rõ phiên bản, ngôn ngữ lập trình, chức năng chính và tách phần tự viết khỏi thư viện của bên thứ ba; khai không trung thực là căn cứ hủy bỏ giấy chứng nhận (Điều 55).

Các bước thực hiện thủ tục

Thủ tục đi theo năm bước:

  1. Chốt tư cách tác giả, chủ sở hữu; ký bổ sung thỏa thuận nếu hợp đồng cũ chưa rõ.
  2. Đóng gói bản sao của phiên bản cần đăng ký.
  3. Lập tờ khai và gom giấy tờ chứng minh quyền.
  4. Nộp hồ sơ, nộp phí tại Cục Bản quyền tác giả qua một trong ba kênh; phí theo biểu phí hiện hành của Bộ Tài chính.
  5. Bổ sung khi được yêu cầu và nhận giấy chứng nhận trong thời hạn theo quy định của Chính phủ.

Hồ sơ cho các loại tác phẩm khác có trong bài thủ tục đăng ký sở hữu trí tuệ bản quyền; việc cần làm sau khi có giấy chứng nhận xem các thủ tục trước và sau khi cấp.

Luật Dân Việt hỗ trợ rà soát hợp đồng với lập trình viên, đơn vị gia công và chuẩn bị hồ sơ phần mềm khi được ủy quyền.

Câu hỏi thường gặp về thủ tục đăng ký phần mềm

Phần mềm có dùng thư viện mã nguồn mở có đăng ký được không?

Được, đối với phần mã bạn tự viết. Bạn không được khai phần thư viện của người khác là của mình và phải tuân thủ giấy phép mã nguồn mở đang sử dụng.

Đổi tên phần mềm sau khi được cấp giấy chứng nhận thì làm gì?

Bạn làm thủ tục cấp đổi giấy chứng nhận tại Cục Bản quyền tác giả. Luật 131/2025/QH15 bổ sung việc cấp đổi khi thay đổi tên tác phẩm, chủ sở hữu hoặc thông tin tác giả (Điều 55).

Phần mềm chỉ dùng nội bộ công ty có nên đăng ký không?

Không bắt buộc, nhưng giấy chứng nhận là chứng cứ hữu ích khi nhân sự nghỉ việc mang mã nguồn đi.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11, sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 36/2009/QH12, Luật số 42/2019/QH14, Luật số 07/2022/QH15 và Luật số 131/2025/QH15 (Điều 6, 22, 39, 49, 50, 55).
  • Nghị định số 17/2023/NĐ-CP quy định chi tiết về quyền tác giả, quyền liên quan, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 134/2026/NĐ-CP.
  • Nghị định số 341/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan.

Liên hệ Luật Dân Việt

Để được hỗ trợ tốt nhất, kịp thời nhất, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Dân Việt theo thông tin dưới đây:

  • Hotline/Zalo: 0858.111.929
  • Email: [email protected]
  • Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
  • Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7, 8:00 – 18:30

Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.

Share:

Facebook
Twitter
Pinterest
LinkedIn
Picture of Luật Dân Việt

Luật Dân Việt

Luôn đồng hành và hỗ trợ tư vấn pháp lý tới mọi người !

Tin mới

Bài viết liên quan