Nội dung chính
ToggleSản phẩm bị cấm đăng ký bản quyền không có một danh sách chung, vì mỗi loại bảo hộ có ngoại lệ riêng. Cùng một sản phẩm, phần này bị loại trừ nhưng phần khác vẫn đăng ký được.
Trả lời nhanh: Đối tượng trái đạo đức xã hội, trật tự công cộng, có hại cho quốc phòng, an ninh không được bảo hộ (Điều 8). Mỗi loại còn ngoại lệ riêng: quyền tác giả loại trừ tin tức thời sự, ý tưởng, phương pháp (Điều 15); nhãn hiệu loại trừ quốc kỳ, dấu hiệu lừa dối (Điều 73); sáng chế, kiểu dáng có danh sách loại trừ tại Điều 59, 64.
Sản phẩm bị cấm đăng ký bản quyền: hai tầng loại trừ
Pháp luật loại trừ theo hai tầng. Tầng chung (khoản 1 Điều 8) áp dụng cho mọi đối tượng sở hữu trí tuệ: không bảo hộ đối tượng trái đạo đức xã hội, trật tự công cộng, có hại cho quốc phòng, an ninh. Tầng riêng nằm ở từng loại quyền.
"Không được bảo hộ" khác "cấm kinh doanh": sản phẩm hợp pháp vẫn có thể không đăng ký được dưới dạng nào đó, còn có giấy chứng nhận không có nghĩa được lưu hành nếu luật chuyên ngành cấm.
Bảng tra đối tượng không được đăng ký theo từng loại
| Loại bảo hộ | Không được bảo hộ | Căn cứ |
|---|---|---|
| Quyền tác giả | Tin tức thời sự thuần túy; văn bản pháp luật, hành chính, tư pháp và bản dịch chính thức; quy trình, phương pháp, khái niệm, số liệu; ý tưởng, khẩu hiệu, tên tác phẩm đứng độc lập | Điều 15 (bổ sung khoản 4 năm 2025) |
| Nhãn hiệu | Quốc kỳ, quốc huy, quốc ca; biểu tượng, tên cơ quan nhà nước, tổ chức khi chưa được phép; tên, hình ảnh lãnh tụ, anh hùng dân tộc, danh nhân; dấu chứng nhận của tổ chức quốc tế; dấu hiệu gây hiểu sai về nguồn gốc, chất lượng; hình dạng vốn có hoặc do kỹ thuật bắt buộc; bản sao tác phẩm khi chưa được phép | Điều 73 |
| Sáng chế | Phát minh, lý thuyết khoa học, phương pháp toán học; quy tắc, phương pháp kinh doanh, trò chơi, hoạt động trí óc; chương trình máy tính; cách thể hiện thông tin; giải pháp chỉ mang tính thẩm mỹ; giống thực vật, động vật; phương pháp phòng, chẩn đoán, chữa bệnh | Điều 59 |
| Kiểu dáng công nghiệp | Hình dáng do đặc tính kỹ thuật bắt buộc; công trình xây dựng dân dụng, công nghiệp; hình dáng không nhìn thấy khi sử dụng | Điều 64 |
Loại hình được đăng ký xem bài tác phẩm nào được đăng ký bản quyền tác giả.
Tác phẩm trái đạo đức, trật tự công cộng: ranh giới cần biết
Điều 8 không liệt kê nội dung cụ thể, nên việc đánh giá dựa trên toàn bộ tác phẩm và bối cảnh. Nội dung thường bị xem xét kỹ gồm kích động bạo lực, xuyên tạc lịch sử, xúc phạm dân tộc, tôn giáo, đồi trụy. Hồ sơ thuộc diện này có thể không được cấp giấy chứng nhận; việc phổ biến tác phẩm còn chịu luật chuyên ngành như xuất bản, điện ảnh, quảng cáo.
Bị loại trừ ở hình thức này, vẫn còn lối khác
Đối tượng bị loại ở dạng này thường vẫn có cách bảo vệ khác:
- Phương pháp kinh doanh, luật chơi: không là sáng chế, nhưng tài liệu mô tả, hình minh họa là tác phẩm; bí quyết vận hành giữ dưới dạng bí mật kinh doanh.
- Chương trình máy tính: không là sáng chế, nhưng được bảo hộ quyền tác giả như tác phẩm văn học.
- Hình dáng do kỹ thuật bắt buộc: không đăng ký kiểu dáng hay nhãn hiệu, nhưng giải pháp kỹ thuật có thể là sáng chế, giải pháp hữu ích nếu đủ điều kiện.
- Giống cây trồng: đăng ký bảo hộ giống tại cơ quan thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Cách phối hợp cho từng mặt hàng xem đăng ký bản quyền cho những sản phẩm nào.
Luật Dân Việt có thể giúp bạn kiểm tra sản phẩm có rơi vào nhóm bị loại trừ trước khi lập hồ sơ.
Câu hỏi thường gặp về sản phẩm bị cấm đăng ký bản quyền
Phương pháp chữa bệnh do bác sĩ tự nghiên cứu có đăng ký sáng chế được không?
Không. Phương pháp phòng ngừa, chẩn đoán, chữa bệnh cho người và động vật bị loại trừ tại Điều 59. Thiết bị, dược phẩm dùng trong phương pháp đó vẫn có thể là sáng chế nếu đủ điều kiện.
Dấu hiệu không được bảo hộ làm nhãn hiệu thì có được tự do in lên bao bì không?
Không hẳn. Không được bảo hộ chỉ có nghĩa là không ai có độc quyền. Việc dùng quốc huy, tên cơ quan nhà nước hay thông tin gây hiểu sai về chất lượng vẫn có thể vi phạm quy định về nhãn hàng hóa, quảng cáo, cạnh tranh.
Tác phẩm có cảnh nhạy cảm có chắc bị từ chối cấp giấy chứng nhận không?
Không chắc. Việc đánh giá dựa trên tổng thể tác phẩm, không chỉ một chi tiết. Nội dung dễ bị coi là trái đạo đức xã hội thì nên xin ý kiến chuyên môn trước khi nộp.
Căn cứ pháp lý
- Luật Sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11, sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 36/2009/QH12, Luật số 42/2019/QH14, Luật số 07/2022/QH15 và Luật số 131/2025/QH15 (Điều 8, 15, 59, 64, 73).
- Nghị định số 17/2023/NĐ-CP quy định chi tiết về quyền tác giả, quyền liên quan, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 134/2026/NĐ-CP.
- Nghị định số 65/2023/NĐ-CP quy định chi tiết về sở hữu công nghiệp, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 100/2026/NĐ-CP.
Liên hệ Luật Dân Việt
Để được hỗ trợ tốt nhất, kịp thời nhất, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Dân Việt theo thông tin dưới đây:
- Hotline/Zalo: 0858.111.929
- Email: [email protected]
- Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
- Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7, 8:00 – 18:30
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.