Nội dung chính
ToggleĐăng ký bản quyền tác phẩm kiến trúc giúp ghi nhận ai là tác giả, ai là chủ sở hữu bộ bản vẽ hay công trình. Tranh chấp trong ngành thường nằm ở chỗ hợp đồng thiết kế đã chia quyền ra sao.
Trả lời nhanh: Tác phẩm kiến trúc gồm bản vẽ thiết kế công trình, nội thất, phong cảnh và chính công trình kiến trúc. Quyền tác giả có từ khi bản vẽ được định hình; đăng ký tại Cục Bản quyền tác giả để có chứng cứ. Hồ sơ gồm tờ khai, bản vẽ hoặc ảnh công trình, giấy tờ chứng minh quyền.
Tác phẩm kiến trúc là gì theo quy định hiện hành?
Tác phẩm kiến trúc là loại hình được bảo hộ quyền tác giả theo khoản 1 Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ; Nghị định 17/2023/NĐ-CP xác định gồm:
- Bản vẽ thiết kế kiến trúc về công trình hoặc tổ hợp các công trình, nội thất, phong cảnh;
- Các công trình kiến trúc.
Như vậy, cả bộ bản vẽ và ngôi nhà đã xây đều có thể được bảo hộ. Ý tưởng chung hay phong cách như tân cổ điển thì không được bảo hộ; chỉ cách thể hiện cụ thể trong bản vẽ mới được bảo vệ.
Ai là tác giả, ai là chủ sở hữu bản vẽ kiến trúc?
Tác giả là kiến trúc sư trực tiếp sáng tạo; chủ sở hữu quyền tài sản có thể là người khác:
| Tình huống | Tác giả | Chủ sở hữu quyền tác giả |
|---|---|---|
| Kiến trúc sư tự vẽ | Kiến trúc sư | Kiến trúc sư |
| Nhân viên công ty tư vấn thiết kế | Kiến trúc sư | Công ty giao nhiệm vụ, trừ trường hợp có thỏa thuận khác |
| Chủ đầu tư ký hợp đồng thiết kế | Kiến trúc sư | Chủ đầu tư, trừ trường hợp có thỏa thuận khác |
Hai dòng sau căn cứ Điều 39. Nhiều hợp đồng tư vấn ghi công ty giữ quyền, chủ đầu tư chỉ được xây một công trình, nên cần đọc kỹ điều khoản này trước khi đăng ký. Kiến trúc sư luôn giữ quyền đứng tên và bảo vệ sự toàn vẹn tác phẩm.
Hồ sơ đăng ký bản quyền tác phẩm kiến trúc
Hồ sơ đăng ký bản quyền tác phẩm kiến trúc lập theo Điều 50 (sửa đổi bởi Luật 131/2025/QH15), nộp tại Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch):
- Tờ khai theo mẫu của Bộ, do tác giả hoặc chủ sở hữu ký tên hoặc điểm chỉ.
- Bản sao tác phẩm: thường là bản vẽ mặt bằng, mặt đứng, mặt cắt, phối cảnh; công trình đã xây có thể kèm ảnh chụp các góc đặc trưng.
- Tài liệu chứng minh quyền: hợp đồng thiết kế, quyết định giao nhiệm vụ khi người nộp không phải tác giả.
- Văn bản đồng ý của đồng tác giả, văn bản ủy quyền nếu có.
Phí nộp theo biểu phí hiện hành của Bộ Tài chính. Phân vân tự nộp hay nhờ hỗ trợ, bạn có thể đọc bài nên đăng ký bản quyền tác giả ở đâu; thiết kế đồ nội thất rời, hoa văn trang trí thì thuộc nhóm tác phẩm mỹ thuật ứng dụng.
Giới hạn quyền và thời hạn bảo hộ tác phẩm kiến trúc
Quyền tác giả đối với công trình kiến trúc bị giới hạn khi công trình ở nơi công cộng. Điều 25 cho phép chụp ảnh, truyền hình tác phẩm kiến trúc trưng bày nơi công cộng để giới thiệu hình ảnh tác phẩm mà không phải xin phép, trả tiền, nếu không ảnh hưởng việc khai thác bình thường. In ảnh công trình lên lịch để bán, làm quảng cáo thì nên xin phép.
Điều 25 cũng loại trừ tác phẩm kiến trúc khỏi trường hợp tự sao chép không phải xin phép, nên không thể viện lý do "dùng cá nhân" để xây lại công trình theo bản vẽ của người khác.
Về thời hạn, quyền tài sản đối với tác phẩm kiến trúc được bảo hộ suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo năm tác giả chết; có đồng tác giả thì tính theo năm người cuối cùng chết (Điều 27). Quyền đứng tên, bảo vệ sự toàn vẹn được bảo hộ vô thời hạn.
Luật Dân Việt có thể rà soát hợp đồng thiết kế và lập hồ sơ đăng ký cho bạn.
Câu hỏi thường gặp về đăng ký bản quyền tác phẩm kiến trúc
Chủ đầu tư dùng lại bộ bản vẽ để xây công trình thứ hai có cần hỏi bên thiết kế không?
Tùy hợp đồng. Chủ đầu tư là chủ sở hữu quyền tài sản thì được dùng lại; nếu hợp đồng chỉ cho xây một công trình, việc xây thêm cần bên thiết kế đồng ý.
Chủ nhà cải tạo, cơi nới công trình có xâm phạm quyền của kiến trúc sư không?
Sửa đổi làm sai lệch tác phẩm có thể chạm tới quyền bảo vệ sự toàn vẹn. Cách an toàn là ghi sẵn quyền cải tạo, sửa chữa của chủ đầu tư trong hợp đồng thiết kế.
Bản vẽ đã được cấp giấy phép xây dựng có cần đăng ký quyền tác giả nữa không?
Nên cân nhắc. Giấy phép xây dựng không xác nhận ai là tác giả, chủ sở hữu bản vẽ; giấy chứng nhận quyền tác giả mới là chứng cứ về quyền (Điều 49).
Căn cứ pháp lý
- Luật Sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11, sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 36/2009/QH12, Luật số 42/2019/QH14, Luật số 07/2022/QH15 và Luật số 131/2025/QH15 (Điều 14, 19, 25, 27, 39, 50).
- Nghị định số 17/2023/NĐ-CP quy định chi tiết về quyền tác giả, quyền liên quan, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 134/2026/NĐ-CP.
- Luật Kiến trúc số 40/2019/QH14.
Liên hệ Luật Dân Việt
Để được hỗ trợ tốt nhất, kịp thời nhất, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Dân Việt theo thông tin dưới đây:
- Hotline/Zalo: 0858.111.929
- Email: [email protected]
- Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
- Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7, 8:00 – 18:30
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.