Nội dung chính
ToggleThủ tục giải quyết tranh chấp đất đai bắt đầu từ hòa giải tại UBND cấp xã, sau đó mới chuyển sang Tòa án hoặc Chủ tịch UBND có thẩm quyền. Mỗi giai đoạn có hồ sơ và thời hạn riêng.
Trả lời nhanh: Bạn nộp đơn yêu cầu hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất (hòa giải không quá 30 ngày). Không thành thì nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực kèm biên bản hòa giải, hoặc nếu đất không có giấy tờ, có thể đề nghị Chủ tịch UBND giải quyết (45–50 ngày kể từ ngày thụ lý).
Chuẩn bị chứng cứ trước khi làm thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai
Tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên. Kết quả phụ thuộc nhiều vào chứng cứ:
- Giấy chứng nhận hoặc giấy tờ về quyền sử dụng đất, giấy tờ mua bán, thừa kế.
- Trích lục bản đồ địa chính, hồ sơ kê khai qua các thời kỳ.
- Biên lai nộp thuế đất, lời khai người làm chứng, hình ảnh hiện trạng.
Về thẩm quyền: đất có sổ hoặc giấy tờ theo Điều 137 Luật Đất đai 2024 do Tòa án giải quyết; đất không giấy tờ được chọn Tòa án hoặc UBND.
Bước 1: Thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã
Hòa giải tại UBND cấp xã là thủ tục bắt buộc đối với tranh chấp về người có quyền sử dụng đất (Điều 235 Luật Đất đai 2024). Trình tự:
- Nộp đơn yêu cầu hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất, nêu vị trí, diện tích, nội dung tranh chấp.
- UBND cấp xã xác minh nguồn gốc, quá trình sử dụng đất.
- Hội đồng hòa giải tổ chức hòa giải giữa các bên.
- Lập biên bản hòa giải thành hoặc không thành.
Hòa giải thành làm thay đổi ranh giới thì các bên đăng ký biến động. Theo thực tiễn xét xử, tranh chấp về giao dịch, thừa kế quyền sử dụng đất thường không bắt buộc qua bước này.
Bước 2: Thủ tục khởi kiện tranh chấp đất đai tại Tòa án
Khởi kiện tại Tòa án là con đường bắt buộc khi đất đã có sổ. Từ 01/7/2025, hồ sơ nộp tại Tòa án nhân dân khu vực nơi có đất, gồm đơn khởi kiện theo mẫu hiện hành, biên bản hòa giải không thành, chứng cứ và giấy tờ nhân thân. Trình tự:
- Nộp đơn trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến.
- Nộp tạm ứng án phí theo thông báo để Tòa án thụ lý.
- Chuẩn bị xét xử: thẩm định tại chỗ, định giá, hòa giải tại Tòa án; thời hạn 04 tháng, vụ việc phức tạp gia hạn không quá 02 tháng.
- Xét xử sơ thẩm; các bên có quyền kháng cáo bản án trong 15 ngày.
Tranh chấp phát sinh từ việc mua đất bằng giấy viết tay xem tại bài giải quyết tranh chấp khi mua đất bằng giấy tay.
Bước 2 (phương án khác): Giải quyết tranh chấp đất đai tại UBND
Giải quyết tại UBND chỉ áp dụng khi đất không có giấy tờ và các bên chọn hình thức này. Trình tự theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP:
- Nộp đơn đến Chủ tịch UBND cấp xã hoặc cấp tỉnh tùy chủ thể tranh chấp.
- Trong 05 ngày làm việc, Chủ tịch UBND thông báo thụ lý hoặc từ chối bằng văn bản nêu rõ lý do.
- Cơ quan tham mưu xác minh, hòa giải, có thể tổ chức hội nghị tư vấn, lập hồ sơ (biên bản làm việc, kiểm tra hiện trạng, trích lục bản đồ) và dự thảo quyết định.
- Chủ tịch UBND ban hành quyết định giải quyết tranh chấp hoặc công nhận hòa giải thành.
Chi tiết hơn tại bài giải quyết tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân.
| Giai đoạn | Thời hạn theo quy định |
|---|---|
| Hòa giải tại UBND cấp xã | Không quá 30 ngày kể từ ngày nhận đơn |
| Chủ tịch UBND cấp xã giải quyết | Không quá 45 ngày kể từ ngày thụ lý |
| Chủ tịch UBND cấp tỉnh giải quyết | Không quá 50 ngày kể từ ngày thụ lý |
| Không đồng ý quyết định của UBND | 30 ngày để khởi kiện hành chính hoặc khiếu nại |
Vùng khó khăn cộng thêm 10 ngày ở giai đoạn UBND giải quyết; thực tế có thể kéo dài hơn. Muốn khiếu nại quyết định giải quyết, tham khảo trình tự khiếu nại đất đai.
Luật Dân Việt hỗ trợ soạn đơn, tập hợp chứng cứ và tham gia tố tụng theo ủy quyền.
Câu hỏi thường gặp về thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai
Có thể vừa khởi kiện vừa đề nghị UBND giải quyết không?
Không. Với đất không có giấy tờ, các bên chỉ được chọn một trong hai hình thức: Tòa án hoặc Chủ tịch UBND có thẩm quyền.
Án phí tranh chấp đất đai ai phải chịu?
Người khởi kiện nộp tạm ứng án phí. Khi xét xử, án phí được phân chia theo nghĩa vụ của từng bên, mức tính theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14.
Quyết định giải quyết tranh chấp có hiệu lực mà bên kia không chấp hành thì sao?
Bạn đề nghị cơ quan có thẩm quyền cưỡng chế thực hiện quyết định. Với bản án, bạn yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự thi hành.
Căn cứ pháp lý
- Luật Đất đai số 31/2024/QH15 (Điều 235, Điều 236).
- Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13 (đã được sửa đổi, bổ sung).
- Nghị định số 151/2025/NĐ-CP về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp trong lĩnh vực đất đai.
- Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 về án phí, lệ phí Tòa án.
Liên hệ Luật Dân Việt
Để được hỗ trợ tốt nhất, kịp thời nhất, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Dân Việt theo thông tin dưới đây:
- Hotline/Zalo: 0858.111.929
- Email: [email protected]
- Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
- Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7, 8:00 – 18:30
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.

