Đất 5% là gì? Khi nào người dân được thuê, sử dụng đất 5%?

Đất 5% là tên gọi quen thuộc ở nông thôn cho phần ruộng, ao do xã giữ lại để phục vụ việc chung. Nhiều người thuê canh tác lâu năm nhưng chưa rõ quyền của mình và những điểm Luật Đất đai 2024 đã thay đổi.

Trả lời nhanh: Đất 5% là quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích của xã, do UBND cấp xã quản lý. Phần chưa dùng xây công trình công cộng được cho cá nhân tại địa phương thuê để sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản qua đấu giá, mỗi lần thuê không quá 10 năm; người thuê không được cấp Sổ đỏ.

Đất 5% là gì?

Đất 5% là cách gọi dân gian của quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích, thuộc nhóm đất nông nghiệp. Tên gọi xuất phát từ các Luật Đất đai trước đây (gần nhất là Luật 2013): mỗi xã được lập quỹ này không quá 5% tổng diện tích đất trồng cây hằng năm, cây lâu năm, nuôi trồng thủy sản.

Luật Đất đai 2024 không nêu lại tỷ lệ 5%. Điều 179 chỉ quy định quỹ đất công ích đã được lập theo pháp luật đất đai qua các thời kỳ tiếp tục được dùng cho nhu cầu công ích của địa phương.

Nội dung Luật Đất đai 2013 Luật Đất đai 2024
Tỷ lệ lập quỹ Không quá 5% Không nêu tỷ lệ; giữ quỹ đã lập
Người được thuê Hộ gia đình, cá nhân tại địa phương Cá nhân tại địa phương
Hình thức cho thuê Đấu giá Đấu giá
Thời hạn mỗi lần thuê Không quá 05 năm Không quá 10 năm

Quỹ đất 5% được dùng vào việc gì?

Quỹ đất 5% trước hết dùng cho công trình chung của xã. Theo khoản 2 Điều 179, quỹ đất này dùng để:

  • Xây dựng công trình văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí, y tế, giáo dục, chợ, nghĩa trang và công trình công cộng khác do UBND cấp xã đầu tư, quản lý.
  • Xây dựng nhà tình nghĩa, nhà tình thương, nhà đại đoàn kết.
  • Bồi thường cho người có đất bị thu hồi để xây các công trình nêu trên.

UBND cấp xã nơi có đất quản lý, sử dụng quỹ đất theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được phê duyệt (khoản 4 Điều 179).

Khi nào người dân được sử dụng đất 5%?

Người dân được sử dụng đất 5% khi thuê phần diện tích xã chưa dùng vào công trình công cộng. Khoản 3 Điều 179 đặt ba điều kiện: người thuê là cá nhân tại địa phương, mục đích là sản xuất nông nghiệp hoặc nuôi trồng thủy sản, và việc cho thuê qua đấu giá.

Trình tự thường gặp:

  1. Theo dõi thông báo đấu giá cho thuê đất công ích do UBND cấp xã niêm yết hoặc đăng tải.
  2. Nộp hồ sơ tham gia đấu giá và khoản tiền đặt trước theo quy chế cuộc đấu giá.
  3. Trúng đấu giá, ký hợp đồng thuê đất với UBND cấp xã.
  4. Nộp tiền thuê theo hợp đồng, sử dụng đất đúng mục đích và trả lại đất khi hết hạn.

Mỗi lần thuê không quá 10 năm. Các mốc thời hạn của đất nông nghiệp nói chung xem tại bài việc cần làm khi hết thời hạn sử dụng đất.

Quyền và giới hạn của người thuê đất 5%

Người thuê đất 5% chỉ có quyền của bên thuê theo hợp đồng, không có quyền như đất được giao:

  • Không được cấp Giấy chứng nhận (Điều 151 Luật Đất đai 2024).
  • Không được chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp hay xin chuyển mục đích sang đất ở.
  • Không được xây nhà ở; tự ý xây dựng có thể bị xử phạt và buộc khôi phục tình trạng ban đầu.
  • Khi Nhà nước thu hồi, không được bồi thường về đất nhưng được xem xét bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại (Điều 107) và cây trồng, vật nuôi (Điều 103).

Ngoài nghĩa vụ theo hợp đồng, người thuê vẫn phải tuân thủ các nghĩa vụ chung của người sử dụng đất. Quy định có thể thay đổi; thủ tục, thời hạn cụ thể thực hiện theo quy định của UBND cấp tỉnh nơi có đất.

Trước khi ký hợp đồng thuê dài hạn, bạn có thể nhờ Luật Dân Việt rà soát điều khoản thời hạn, chấm dứt hợp đồng.

Câu hỏi thường gặp về đất 5%

Hết hạn hợp đồng thuê đất 5% có được thuê tiếp không?

Hợp đồng không tự động kéo dài. Khi hết hạn, UBND cấp xã cho thuê lần mới theo hình thức đấu giá; bạn muốn tiếp tục canh tác thì tham gia đấu giá như người khác.

Người ở xã khác có được tham gia thuê đất 5% không?

Theo khoản 3 Điều 179, đối tượng được thuê là cá nhân tại địa phương nơi có quỹ đất.

Đã canh tác ruộng 5% hơn 20 năm có được công nhận cho mình không?

Không. Thời gian thuê dài không làm phát sinh quyền sử dụng đất; đất công ích thuộc trường hợp không cấp Giấy chứng nhận cho người thuê.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Đất đai số 31/2024/QH15 (Điều 103, Điều 107, Điều 151, Điều 179).
  • Nghị định số 102/2024/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai (đã được sửa đổi, bổ sung).
  • Nghị định số 88/2024/NĐ-CP quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất (đã được sửa đổi, bổ sung).
  • Nghị định số 151/2025/NĐ-CP về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đất đai.

Liên hệ Luật Dân Việt

Để được hỗ trợ tốt nhất, kịp thời nhất, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Dân Việt theo thông tin dưới đây:

  • Hotline/Zalo: 0858.111.929
  • Email: [email protected]
  • Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
  • Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7, 8:00 – 18:30

Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.

Share:

Facebook
Twitter
Pinterest
LinkedIn
Picture of Luật Dân Việt

Luật Dân Việt

Luôn đồng hành và hỗ trợ tư vấn pháp lý tới mọi người !

Tin mới

Bài viết liên quan