Nội dung chính
ToggleĐiều kiện bảo hộ kiểu dáng công nghiệp nằm gọn trong Điều 63 Luật Sở hữu trí tuệ, nhưng mỗi tiêu chuẩn có cách hiểu riêng mà người thiết kế dễ đánh giá sai.
Trả lời nhanh: Kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ khi đáp ứng đồng thời ba tiêu chuẩn của Điều 63: có tính mới (khác biệt đáng kể với kiểu dáng đã bộc lộ công khai ở bất kỳ đâu), có tính sáng tạo (người có hiểu biết trung bình không dễ dàng tạo ra) và có khả năng áp dụng công nghiệp (dùng làm mẫu chế tạo hàng loạt).
Ba điều kiện bảo hộ kiểu dáng công nghiệp theo Điều 63
Điều kiện bảo hộ kiểu dáng công nghiệp là ba tiêu chuẩn phải cùng đạt thì Cục Sở hữu trí tuệ mới cấp bằng; thiếu một tiêu chuẩn, đơn bị từ chối.
| Tiêu chuẩn | Điều luật | Câu hỏi kiểm tra |
|---|---|---|
| Tính mới | Điều 65 | Đã có kiểu dáng trùng hoặc gần như trùng được bộc lộ chưa? |
| Tính sáng tạo | Điều 66 | Người trong nghề có dễ dàng nghĩ ra không? |
| Khả năng áp dụng công nghiệp | Điều 67 | Có làm lại được hàng loạt với cùng hình dáng không? |
Tính mới: khác biệt đáng kể với mọi kiểu dáng đã bộc lộ
Tính mới là việc kiểu dáng khác biệt đáng kể với kiểu dáng đã bộc lộ công khai bằng sử dụng, văn bản hay hình thức khác, trong nước hoặc nước ngoài, trước ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên (Điều 65).
- Hai kiểu dáng không khác biệt đáng kể nếu chỉ khác ở đặc điểm tạo dáng không dễ nhận biết, không dễ ghi nhớ và không dùng để phân biệt tổng thể.
- Kiểu dáng chưa bị coi là bộc lộ nếu chỉ một số người có hạn được biết và có nghĩa vụ giữ bí mật.
- Ân hạn 06 tháng (khoản 4, 5 Điều 65 sửa đổi bởi Luật 131/2025/QH15): không mất tính mới nếu người có quyền đăng ký, hoặc người biết thông tin từ họ, bộc lộ công khai và đơn được nộp trong 06 tháng kể từ ngày bộc lộ; áp dụng cả khi đơn, văn bằng bị công bố trái quy định hoặc đơn do người không có quyền nộp.
Ví dụ: bình giữ nhiệt chỉ khác mẫu đã bán ở độ dày viền nắp thường bị coi là không khác biệt đáng kể. Tự đăng ảnh mẫu lên trang bán hàng thì phải nộp đơn trong 06 tháng kể từ ngày đăng (đơn nộp từ 01/4/2026); quá hạn, mẫu mất tính mới.
Tính sáng tạo của kiểu dáng công nghiệp
Tính sáng tạo là việc kiểu dáng không thể được tạo ra một cách dễ dàng đối với người có hiểu biết trung bình về lĩnh vực tương ứng, căn cứ vào các kiểu dáng đã bộc lộ công khai trước ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên (Điều 66).
Tiêu chuẩn này loại thiết kế hiển nhiên, như:
- Ghép nguyên vẹn hai chi tiết đã biết, như thân ghế của mẫu A với chân ghế của mẫu B.
- Phóng to, thu nhỏ hoặc đổi tỷ lệ một hình dáng quen thuộc.
- Mô phỏng hình dáng tự nhiên, hình học cơ bản (khối cầu, khối lập phương) mà không có biến đổi đáng kể.
Ví dụ: đèn bàn có chụp hình chiếc lá, gân lá tạo thành khe tản sáng, phối đế có rãnh xoắn là kết hợp không hiển nhiên, có cơ hội đạt tính sáng tạo.
Khả năng áp dụng công nghiệp
Khả năng áp dụng công nghiệp là việc kiểu dáng có thể dùng làm mẫu để chế tạo hàng loạt sản phẩm có hình dáng bên ngoài đó bằng phương pháp công nghiệp, thủ công nghiệp, hoặc tái tạo đồng nhất sản phẩm phi vật lý trên không gian mạng (Điều 67 sửa đổi). Không đòi sản phẩm đã được sản xuất; cốt lõi là hình dáng lặp lại ổn định.
Kiểu dáng dễ bị đánh giá thiếu khả năng này khi phụ thuộc yếu tố ngẫu nhiên (vân đá tự nhiên, hình dạng từng khúc gỗ lũa) hoặc bộ ảnh mâu thuẫn, không xác định được hình dáng.
Các điều kiện về chủ thể, thủ tục và đối tượng loại trừ được tổng hợp trong bài bảo hộ kiểu dáng công nghiệp cần những điều kiện gì; những thời điểm dễ mất tính mới nằm ở lưu ý theo 3 giai đoạn đăng ký.
Luật Dân Việt có thể hỗ trợ bạn đánh giá sơ bộ ba tiêu chuẩn và chuẩn bị đơn đăng ký kiểu dáng.
Câu hỏi thường gặp về điều kiện bảo hộ kiểu dáng công nghiệp
Chỉ đổi màu sắc của một mẫu đã có thì có đạt tính mới không?
Thường là khó. Nếu hình khối, đường nét giữ nguyên, đổi màu ít khi tạo khác biệt đáng kể về tổng thể.
Mẫu thiết kế được tạo bằng công cụ AI có đủ điều kiện bảo hộ không?
Chỉ khi con người có đóng góp đáng kể (Nghị định 100/2026/NĐ-CP), và mẫu vẫn phải đạt đủ ba tiêu chuẩn.
Kiểu dáng bị từ chối vì thiếu tính mới có thể nộp lại sau khi chỉnh sửa không?
Được, bằng đơn mới có thiết kế đã thay đổi đặc điểm tạo dáng cơ bản. Tính mới xét tại ngày nộp đơn mới, nên mẫu cũ đã bộc lộ cũng thành đối chứng.
Căn cứ pháp lý
- Luật Sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11, sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 36/2009/QH12, Luật số 42/2019/QH14, Luật số 07/2022/QH15 và Luật số 131/2025/QH15 (Điều 63, 65, 66, 67).
- Nghị định số 65/2023/NĐ-CP quy định chi tiết về sở hữu công nghiệp, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 100/2026/NĐ-CP.
- Thông tư số 10/2026/TT-BKHCN quy định chi tiết Luật Sở hữu trí tuệ và biện pháp thi hành.
Liên hệ Luật Dân Việt
Để được hỗ trợ tốt nhất, kịp thời nhất, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Dân Việt theo thông tin dưới đây:
- Hotline/Zalo: 0858.111.929
- Email: [email protected]
- Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
- Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7, 8:00 – 18:30
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.