Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai theo Luật Đất đai 2024

Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai quyết định bạn gửi đơn tới UBND cấp xã, Tòa án hay Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Từ 01/7/2025, khi không còn cấp huyện, cách phân định này đã thay đổi.

Trả lời nhanh: Mọi tranh chấp về người có quyền sử dụng đất trước hết phải hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất. Hòa giải không thành: đất có Giấy chứng nhận hoặc giấy tờ theo Điều 137 Luật Đất đai 2024 do Tòa án giải quyết; đất không có giấy tờ, các bên chọn Tòa án hoặc Chủ tịch UBND cấp xã/cấp tỉnh có thẩm quyền.

Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai phụ thuộc vào yếu tố nào?

Thẩm quyền được xác định theo ba yếu tố:

  • Loại tranh chấp: ai có quyền sử dụng đất, ranh giới thửa đất hay hợp đồng, thừa kế liên quan đến đất.
  • Giấy tờ về đất: có Giấy chứng nhận (sổ đỏ), giấy tờ theo Điều 137 hay không có giấy tờ.
  • Chủ thể tranh chấp: các bên đều là cá nhân hay có một bên là tổ chức.

Trước đây, Điều 202 và 203 Luật Đất đai 2013 điều chỉnh vấn đề này; nay áp dụng Điều 235, 236 Luật Đất đai 2024 kết hợp phân định thẩm quyền chính quyền 2 cấp tại Nghị định 151/2025/NĐ-CP.

Hòa giải tại UBND cấp xã – cấp đầu tiên tiếp nhận tranh chấp đất đai

UBND cấp xã nơi có đất là cơ quan bắt buộc phải hòa giải trước khi tranh chấp được đưa lên Tòa án hoặc Chủ tịch UBND có thẩm quyền (Điều 235 Luật Đất đai 2024). Thời hạn hòa giải không quá 30 ngày kể từ ngày nhận đơn.

Riêng tranh chấp về giao dịch, thừa kế quyền sử dụng đất, theo hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đang được áp dụng trong thực tiễn, hòa giải tại cấp xã thường không phải điều kiện khởi kiện; nên hỏi Tòa án nơi nộp đơn trước khi bỏ qua bước này.

Trường hợp Tòa án có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai

Tòa án là cơ quan giải quyết phần lớn tranh chấp đất đai, cụ thể khi:

  1. Đất đã có Giấy chứng nhận hoặc có giấy tờ theo Điều 137 Luật Đất đai 2024.
  2. Tranh chấp tài sản gắn liền với đất, hợp đồng chuyển nhượng, thừa kế, chia tài sản chung liên quan đến đất.
  3. Đất không có giấy tờ nhưng các bên chọn khởi kiện tại Tòa án.

Từ 01/7/2025, Tòa án nhân dân cấp huyện không còn; vụ án sơ thẩm do Tòa án nhân dân khu vực nơi có đất thụ lý. Cách xử lý vụ việc đã có sổ được hướng dẫn tại bài thủ tục giải quyết tranh chấp với đất đã cấp Sổ đỏ.

Thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã và cấp tỉnh

Chủ tịch UBND chỉ giải quyết khi đất không có giấy tờ và các bên chọn con đường hành chính. Thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp huyện trước đây nay chuyển cho Chủ tịch UBND cấp xã.

Các bên tranh chấp Người giải quyết Thời hạn Không đồng ý quyết định
Cá nhân, cộng đồng dân cư với nhau Chủ tịch UBND cấp xã Không quá 45 ngày Trong 30 ngày: khởi kiện hành chính hoặc khiếu nại đến Chủ tịch UBND cấp tỉnh
Có một bên là tổ chức, tổ chức tôn giáo, người gốc Việt Nam ở nước ngoài, tổ chức có vốn nước ngoài Chủ tịch UBND cấp tỉnh Không quá 50 ngày Trong 30 ngày: khởi kiện hành chính hoặc khiếu nại đến Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường

Thời hạn tính từ ngày thụ lý; vùng khó khăn cộng thêm 10 ngày. Hết 30 ngày mà không ai khởi kiện, khiếu nại thì quyết định có hiệu lực thi hành.

Nên chọn Tòa án hay UBND khi đất chưa có sổ được phân tích tại bài cách xử lý tranh chấp với đất chưa cấp Sổ đỏ; mốc thời gian từng giai đoạn xem tại tổng hợp thời hạn giải quyết tranh chấp đất.

Quy định có thể thay đổi; thủ tục, thời hạn cụ thể thực hiện theo quy định của UBND cấp tỉnh nơi có đất. Luật Dân Việt có thể giúp bạn đánh giá hồ sơ đất và xác định đúng cơ quan có thẩm quyền ngay từ đầu.

Câu hỏi thường gặp về thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai

Đất đã có sổ đỏ có thể đề nghị UBND giải quyết tranh chấp không?

Không. Hòa giải tại cấp xã không thành thì tranh chấp chỉ được đưa ra Tòa án; UBND cấp xã chỉ tổ chức hòa giải.

Hòa giải ở thôn, tổ dân phố có thay được hòa giải tại UBND cấp xã không?

Không. Hòa giải ở cơ sở chỉ là khuyến khích; biên bản hòa giải không thành tại UBND cấp xã mới là điều kiện để thụ lý tranh chấp về quyền sử dụng đất.

Đã chọn UBND giải quyết thì còn ra Tòa án được không?

Được, nhưng theo tố tụng hành chính: trong 30 ngày kể từ khi nhận quyết định, bạn khởi kiện chính quyết định đó, không còn là vụ án dân sự giữa các bên.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Đất đai số 31/2024/QH15 (Điều 137, Điều 235, Điều 236).
  • Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13 (đã được sửa đổi, bổ sung).
  • Luật Tố tụng hành chính số 93/2015/QH13 (đã được sửa đổi, bổ sung).
  • Nghị định số 151/2025/NĐ-CP về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp trong lĩnh vực đất đai.

Liên hệ Luật Dân Việt

Để được hỗ trợ tốt nhất, kịp thời nhất, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Dân Việt theo thông tin dưới đây:

  • Hotline/Zalo: 0858.111.929
  • Email: [email protected]
  • Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
  • Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7, 8:00 – 18:30

Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.

Share:

Facebook
Twitter
Pinterest
LinkedIn
Picture of Luật Dân Việt

Luật Dân Việt

Luôn đồng hành và hỗ trợ tư vấn pháp lý tới mọi người !

Tin mới

Bài viết liên quan