Xảy ra tranh chấp đất đai có được khởi kiện luôn tại Tòa án? (2026)

Tranh chấp đất đai có được khởi kiện luôn tại Tòa án hay không là thắc mắc của nhiều người khi mâu thuẫn với hàng xóm, người thân về đất. Câu trả lời nằm ở bước hòa giải bắt buộc ở cấp xã.

Trả lời nhanh: Không. Với tranh chấp về quyền sử dụng đất (ai có quyền, ranh giới thửa), các bên phải hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất trước (khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024). Chỉ khi có biên bản hòa giải không thành, đơn khởi kiện mới đủ điều kiện để Tòa án xem xét thụ lý.

Vì sao tranh chấp đất đai không được khởi kiện luôn tại Tòa án?

Hòa giải tại UBND cấp xã là thủ tục bắt buộc trước khi bất kỳ cơ quan nào, kể cả Tòa án, giải quyết tranh chấp đất đai (khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024). Chính quyền cơ sở nắm rõ nguồn gốc đất nên được giao giúp các bên tự thỏa thuận trước; thương lượng riêng không thay thế được bước này.

Yêu cầu này gắn với tranh chấp đất đai; tranh chấp hợp đồng, thừa kế, chia tài sản chung có đối tượng là đất thường không phải qua bước này.

Hòa giải tại UBND cấp xã diễn ra như thế nào?

Hòa giải tại UBND cấp xã do một Hội đồng hòa giải thực hiện và phải kết thúc bằng biên bản. Trình tự theo khoản 2 Điều 235:

  1. Nộp đơn yêu cầu hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp.
  2. Thành lập Hội đồng hòa giải: Chủ tịch UBND cấp xã thành lập; Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND cấp xã làm Chủ tịch Hội đồng, cùng đại diện Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp xã, công chức địa chính, người sống lâu năm biết rõ nguồn gốc thửa đất (nếu có).
  3. Tổ chức hòa giải trong thời hạn không quá 30 ngày kể từ ngày nhận được đơn.
  4. Lập biên bản có chữ ký của các bên và xác nhận hòa giải thành hoặc không thành của UBND cấp xã; biên bản gửi các bên và lưu tại UBND cấp xã.

Hòa giải không thành mà có bên không ký thì Chủ tịch Hội đồng và các thành viên ký biên bản, đóng dấu UBND cấp xã và gửi các bên; bên kia từ chối ký không chặn được việc khởi kiện.

Điều kiện để Tòa án thụ lý đơn khởi kiện tranh chấp đất đai

Biên bản hòa giải không thành mới là điều kiện cần; đơn còn phải đáp ứng điều kiện chung của tố tụng dân sự:

Điều kiện Căn cứ Nếu không đáp ứng
Đã hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất Khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024 Tòa án trả lại đơn vì chưa đủ điều kiện khởi kiện (Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự)
Tranh chấp thuộc thẩm quyền Tòa án Điều 236 Luật Đất đai 2024 Đơn bị chuyển hoặc trả lại
Người khởi kiện có quyền khởi kiện Điều 186 Bộ luật Tố tụng dân sự Đơn bị trả lại
Sự việc chưa được giải quyết bằng bản án, quyết định có hiệu lực Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự Đơn bị trả lại

Phân tích chi tiết từng điều kiện có tại bài những điều kiện để khởi kiện tranh chấp đất đai; trường hợp đất chưa cấp sổ xem bài đất chưa có Sổ đỏ có quyền đưa tranh chấp ra Tòa không.

Hòa giải tại Tòa án có thay được hòa giải ở xã không?

Hòa giải tại Tòa án không thay thế hòa giải bắt buộc tại UBND cấp xã. Khoản 3 Điều 235 Luật Đất đai 2024 dẫn chiếu Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án và Bộ luật Tố tụng dân sự cho hình thức này, diễn ra sau khi bạn đã nộp đơn.

Trình tự đúng: hòa giải ở xã, có biên bản, rồi nộp đơn tại Tòa án nhân dân khu vực nơi có đất (từ 01/7/2025 thay cho Tòa án cấp huyện). Nơi nộp và cách nộp đơn được hướng dẫn tại bài người dân nộp đơn khởi kiện tranh chấp đất ở đâu.

Nếu cần, Luật Dân Việt hỗ trợ soạn đơn yêu cầu hòa giải và rà soát biên bản trước khi đưa vụ việc ra Tòa án. Quy định có thể thay đổi; thủ tục, thời hạn cụ thể thực hiện theo quy định của UBND cấp tỉnh nơi có đất.

Câu hỏi thường gặp về khởi kiện tranh chấp đất đai tại Tòa án

Bị Tòa án trả lại đơn vì chưa hòa giải thì có mất quyền khởi kiện không?

Không. Bạn bổ sung bước hòa giải tại UBND cấp xã rồi nộp lại đơn. Tranh chấp quyền sử dụng đất không áp dụng thời hiệu khởi kiện nên không lo hết hạn.

UBND cấp xã nơi có đất hay nơi bị đơn cư trú tổ chức hòa giải?

Đơn yêu cầu hòa giải gửi UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp, không phụ thuộc nơi các bên đang cư trú.

Có cần mang biên bản hòa giải bản chính khi nộp đơn không?

Bạn nộp bản sao kèm đơn, mang bản chính để Tòa án đối chiếu khi được yêu cầu.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Đất đai số 31/2024/QH15 (Điều 235, Điều 236).
  • Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13 (Điều 186, Điều 192; đã được sửa đổi, bổ sung).
  • Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án số 58/2020/QH14.
  • Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 (khoản 3 Điều 155).

Liên hệ Luật Dân Việt

Để được hỗ trợ tốt nhất, kịp thời nhất, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Dân Việt theo thông tin dưới đây:

  • Hotline/Zalo: 0858.111.929
  • Email: [email protected]
  • Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
  • Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7, 8:00 – 18:30

Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.

Share:

Facebook
Twitter
Pinterest
LinkedIn
Picture of Luật Dân Việt

Luật Dân Việt

Luôn đồng hành và hỗ trợ tư vấn pháp lý tới mọi người !

Tin mới

Bài viết liên quan