Nội dung chính
ToggleCác hình thức đăng ký sở hữu trí tuệ được phân theo đối tượng cần bảo hộ: tác phẩm, sáng tạo công nghiệp hay giống cây trồng mới đi theo ba hệ thống hồ sơ, ba cơ quan khác nhau. Chọn sai hình thức là tốn thời gian mà quyền chưa được bảo vệ.
Trả lời nhanh: Hiện có ba hình thức đăng ký chính: đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan tại Cục Bản quyền tác giả (không bắt buộc); đăng ký sở hữu công nghiệp như nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng tại Cục Sở hữu trí tuệ (bắt buộc để có văn bằng); đăng ký bảo hộ giống cây trồng tại cơ quan thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Bảng các hình thức đăng ký sở hữu trí tuệ hiện hành
Luật Sở hữu trí tuệ chia quyền thành ba nhóm, mỗi nhóm có cách xác lập riêng (Điều 6):
| Hình thức đăng ký | Đối tượng | Nơi nộp hồ sơ | Kết quả | Đăng ký có bắt buộc để có quyền? |
|---|---|---|---|---|
| Quyền tác giả, quyền liên quan | Tác phẩm, chương trình máy tính; cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, phát sóng | Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) | Giấy chứng nhận đăng ký | Không, quyền phát sinh khi tác phẩm được định hình |
| Sở hữu công nghiệp | Nhãn hiệu, sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp, chỉ dẫn địa lý | Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) | Văn bằng bảo hộ | Có (trừ nhãn hiệu nổi tiếng, đăng ký quốc tế được công nhận) |
| Giống cây trồng | Giống cây trồng mới | Cơ quan quản lý giống cây trồng thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường | Bằng bảo hộ giống cây trồng | Có |
Đối tượng không cần đăng ký vẫn được bảo vệ
Một số tài sản trí tuệ có quyền mà không qua đăng ký:
- Tên thương mại: xác lập qua việc sử dụng hợp pháp;
- Bí mật kinh doanh: xác lập khi có được hợp pháp và được bảo mật;
- Nhãn hiệu nổi tiếng: được công nhận theo tiêu chí Điều 75, qua vụ việc cụ thể;
- Quyền chống cạnh tranh không lành mạnh.
Ý tưởng, khái niệm, phương pháp, số liệu không được bảo hộ quyền tác giả; một quy trình kỹ thuật chỉ được bảo hộ nếu đạt điều kiện sáng chế. Với tác phẩm hoặc giải pháp tạo ra có dùng trí tuệ nhân tạo, quyền chỉ được xem xét khi con người có đóng góp sáng tạo đáng kể (Nghị định 134/2026/NĐ-CP, Nghị định 100/2026/NĐ-CP).
Các hình thức nộp hồ sơ đăng ký sở hữu trí tuệ
Đơn sở hữu công nghiệp có thể nộp theo các cách:
- Trực tuyến, có giá trị như đơn giấy; tài liệu ký số hoặc ký tay rồi quét.
- Trực tiếp tại nơi tiếp nhận đơn của Cục (trụ sở ở Hà Nội).
- Qua bưu chính; ngày nộp đơn là ngày Cục tiếp nhận.
- Thông qua đại diện hợp pháp: bắt buộc với cá nhân nước ngoài không thường trú, tổ chức, cá nhân nước ngoài không có cơ sở sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam (khoản 2 Điều 89).
Khả năng nộp đơn qua mạng được phân tích ở bài đăng ký sở hữu trí tuệ online; địa chỉ các nơi tiếp nhận được tổng hợp tại bài trung tâm đăng ký sở hữu trí tuệ ở đâu.
Hình thức đăng ký sở hữu trí tuệ ra nước ngoài
Văn bằng Việt Nam chỉ có hiệu lực tại Việt Nam. Muốn bảo hộ ở nước khác, có thể chọn:
- Hệ thống Madrid cho nhãn hiệu (Việt Nam là thành viên Nghị định thư từ 11/7/2006);
- Hệ thống PCT cho sáng chế (từ 10/3/1993);
- Thỏa ước La Hay cho kiểu dáng công nghiệp (từ 30/12/2019);
- Nộp đơn trực tiếp tại từng quốc gia, hưởng quyền ưu tiên nếu nộp trong 06 tháng (nhãn hiệu, kiểu dáng) hoặc 12 tháng (sáng chế) từ ngày nộp đơn đầu tiên.
Luật Dân Việt có thể giúp bạn xác định đối tượng cần bảo hộ và chọn hình thức đăng ký phù hợp.
Câu hỏi thường gặp về các hình thức đăng ký sở hữu trí tuệ
Thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn đăng ký theo hình thức nào?
Đăng ký sở hữu công nghiệp tại Cục Sở hữu trí tuệ. Quyền chỉ phát sinh khi được cấp văn bằng, không tự động như quyền tác giả.
Cuộc biểu diễn, bản ghi âm có cần đăng ký riêng không?
Không bắt buộc. Quyền liên quan phát sinh khi cuộc biểu diễn, bản ghi được định hình hoặc thực hiện; đăng ký tại Cục Bản quyền tác giả giúp có chứng cứ khi tranh chấp.
Hình thức nào được cơ quan nhà nước thẩm định nội dung?
Đơn nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng, chỉ dẫn địa lý và đơn giống cây trồng được thẩm định điều kiện bảo hộ. Hồ sơ quyền tác giả không được thẩm định tính mới hay khả năng phân biệt như vậy.
Căn cứ pháp lý
- Luật Sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11, sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 36/2009/QH12, Luật số 42/2019/QH14, Luật số 07/2022/QH15 và Luật số 131/2025/QH15 (Điều 6, 14, 15, 75, 89, 108).
- Nghị định số 17/2023/NĐ-CP quy định chi tiết về quyền tác giả, quyền liên quan, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 134/2026/NĐ-CP.
- Nghị định số 65/2023/NĐ-CP quy định chi tiết về sở hữu công nghiệp, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 100/2026/NĐ-CP.
- Thông tư số 10/2026/TT-BKHCN quy định chi tiết Luật Sở hữu trí tuệ và biện pháp thi hành.
Liên hệ Luật Dân Việt
Để được hỗ trợ tốt nhất, kịp thời nhất, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Dân Việt theo thông tin dưới đây:
- Hotline/Zalo: 0858.111.929
- Email: [email protected]
- Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
- Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7, 8:00 – 18:30
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.