Nội dung chính
ToggleTặng cho nhà đất bằng miệng còn phổ biến trong gia đình. Khi người tặng đổi ý hoặc qua đời, lời hứa năm xưa dễ thành tranh chấp.
Trả lời nhanh: Về nguyên tắc, tặng cho nhà đất bằng miệng không có hiệu lực vì vi phạm hình thức bắt buộc (Điều 459 Bộ luật Dân sự). Bên nhận chỉ có một số hướng hẹp để được công nhận: có giấy tờ và đã nhận nhà đất để đề nghị Tòa án xem xét theo Điều 129, viện dẫn thời hiệu tại Điều 132, hoặc đất chưa có sổ đủ điều kiện khoản 5 Điều 137 Luật Đất đai 2024. Kết quả tùy chứng cứ.
Tặng cho nhà đất bằng miệng có hiệu lực không?
Tặng cho nhà đất bằng miệng không đáp ứng hình thức luật đòi hỏi. Điều 459 Bộ luật Dân sự yêu cầu tặng cho bất động sản lập văn bản có công chứng, chứng thực hoặc đăng ký, và hợp đồng có hiệu lực từ thời điểm đăng ký. Điểm a khoản 3 Điều 27 Luật Đất đai 2024 cũng bắt buộc công chứng hoặc chứng thực hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất.
Hệ quả là người tặng vẫn đứng tên; khi người tặng mất, nhà đất là di sản.
Các trường hợp tặng cho nhà đất bằng miệng có thể được công nhận
Có thể gom thành ba hướng:
| Hướng | Căn cứ | Giới hạn |
|---|---|---|
| Đã có giấy viết tay và đã giao nhà đất | Điều 129 Bộ luật Dân sự | Điều luật nói về giao dịch đã lập văn bản; chỉ có lời nói thì khó viện dẫn |
| Hết thời hiệu yêu cầu tuyên vô hiệu | Điểm đ khoản 1 và khoản 2 Điều 132 | 02 năm kể từ khi xác lập; Tòa án chỉ áp dụng thời hiệu khi có đương sự yêu cầu; không thay văn bản để đăng ký |
| Đất chưa có Giấy chứng nhận | Khoản 5 Điều 137 Luật Đất đai 2024 | Phải có giấy tờ về đất và giấy tờ về việc chuyển quyền |
Theo Điều 129, giao dịch đã xác lập bằng văn bản nhưng vi phạm hình thức mà đã thực hiện ít nhất hai phần ba nghĩa vụ thì Tòa án có thể công nhận hiệu lực theo yêu cầu; nếu thiếu công chứng thì không phải công chứng lại. Với tặng cho, chứng cứ đã giao nhận, sử dụng ổn định thường được xem xét, nhưng việc áp dụng Điều 129 cho tặng cho hoàn toàn bằng lời nói chưa thống nhất. Cách áp dụng cho mua bán xem hướng dẫn hợp pháp hóa hợp đồng nhà đất không công chứng.
Khoản 2 Điều 132 quy định hết thời hiệu mà không có yêu cầu tuyên bố vô hiệu thì giao dịch có hiệu lực. Tuy vậy, thời hiệu chỉ được Tòa án áp dụng khi có đương sự yêu cầu, và Điều 459 vẫn gắn hiệu lực hợp đồng tặng cho bất động sản với việc đăng ký. Vì vậy đây không phải căn cứ chắc chắn và không tự động đưa tên bên nhận lên sổ.
Đất chưa có Sổ đỏ được tặng cho bằng miệng thì xử lý thế nào?
Khoản 5 Điều 137 Luật Đất đai 2024 cho phép cấp Giấy chứng nhận cho người đang sử dụng đất khi đủ các điều kiện: có giấy tờ về quyền sử dụng đất theo khoản 1 đến khoản 4 Điều 137 ghi tên người khác; kèm giấy tờ về việc chuyển quyền; đến trước 01/8/2024 chưa làm thủ tục chuyển quyền; đất không tranh chấp. Chỉ có lời nói thì không đáp ứng; có giấy tay cho đất thì có cơ sở đề nghị. Xem thêm quy định về mua bán nhà đất bằng giấy viết tay.
Cách xử lý khi đã nhận nhà đất bằng lời nói
- Nếu đất đã có Giấy chứng nhận, người tặng còn sống và đồng ý, lập ngay hợp đồng tặng cho có công chứng hoặc chứng thực, rồi đăng ký biến động trong 30 ngày.
- Gom chứng cứ: giấy tay, tin nhắn, người làm chứng.
- Người tặng đã mất thì đề nghị những người thừa kế thừa nhận việc tặng cho hoặc thỏa thuận chia di sản.
- Không thống nhất được thì khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền, yêu cầu công nhận giao dịch.
Tặng cho giữa cha mẹ đẻ và con đẻ, ông bà và cháu, anh chị em ruột được miễn thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ. Luật Dân Việt có thể giúp bạn đánh giá chứng cứ và chọn hướng xử lý.
Câu hỏi thường gặp về tặng cho nhà đất bằng miệng
Người tặng cho bằng lời nói đổi ý thì bên nhận có mất trắng không?
Không hẳn. Giao dịch bị tuyên vô hiệu thì các bên hoàn trả những gì đã nhận (Điều 131 Bộ luật Dân sự); bên nhận đã xây nhà, cải tạo đất có thể yêu cầu Tòa án xem xét phần đã đầu tư.
Có người làm chứng thì tặng cho bằng miệng có thay được hợp đồng không?
Không. Người làm chứng chỉ là chứng cứ; cơ quan đăng ký đất đai không nhận lời khai thay hợp đồng công chứng.
Bên nhận đã ở trên đất nhiều năm có tự đứng tên sổ được không?
Không. Cần hợp đồng tặng cho hợp lệ hoặc bản án, quyết định của Tòa án; đất chưa có sổ phải đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận theo Điều 137 hoặc Điều 138 Luật Đất đai 2024.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 (Điều 129, 131, 132, 459).
- Luật Đất đai số 31/2024/QH15 (Điều 27, 133, 137, 138).
- Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15.
- Nghị định số 10/2022/NĐ-CP quy định về lệ phí trước bạ (đã được sửa đổi, bổ sung).
Liên hệ Luật Dân Việt
Để được hỗ trợ tốt nhất, kịp thời nhất, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Dân Việt theo thông tin dưới đây:
- Hotline/Zalo: 0858.111.929
- Email: [email protected]
- Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
- Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7, 8:00 – 18:30
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.