Nội dung chính
ToggleĐiều kiện để được đăng ký sáng chế quyết định giải pháp kỹ thuật có được cấp văn bằng hay không, dù đơn soạn kỹ đến đâu. Luật 131/2025/QH15 (hiệu lực 01/4/2026) giữ nguyên các tiêu chuẩn này.
Trả lời nhanh: Giải pháp phải không thuộc đối tượng bị loại trừ (Điều 59) và có tính mới, trình độ sáng tạo, khả năng áp dụng công nghiệp để được cấp bằng độc quyền sáng chế (Điều 58). Chưa đạt trình độ sáng tạo vẫn có thể được cấp bằng giải pháp hữu ích nếu không phải là hiểu biết thông thường. Người nộp đơn phải có quyền đăng ký theo Điều 86.
Điều kiện để được đăng ký sáng chế gồm những nhóm nào?
Điều kiện để được đăng ký sáng chế chia thành bốn nhóm, kiểm tra lần lượt:
- Đối tượng: giải pháp kỹ thuật dạng sản phẩm hoặc quy trình, không thuộc Điều 59, không trái đạo đức xã hội, trật tự công cộng, quốc phòng, an ninh (Điều 8).
- Tiêu chuẩn bảo hộ: đáp ứng Điều 58 tương ứng với loại văn bằng muốn nhận.
- Chủ thể: người nộp đơn có quyền đăng ký (Điều 86).
- Thứ tự nộp đơn: cùng một giải pháp, văn bằng thuộc về đơn hợp lệ có ngày ưu tiên hoặc ngày nộp đơn sớm nhất (Điều 90).
Tiêu chuẩn bảo hộ sáng chế theo Điều 58
Điều 58 đặt hai bộ tiêu chuẩn cho hai loại văn bằng:
| Tiêu chuẩn | Câu hỏi tự kiểm tra | Bằng sáng chế | Bằng giải pháp hữu ích |
|---|---|---|---|
| Tính mới (Điều 60) | Đã bị bộc lộ công khai ở đâu đó trước ngày nộp đơn chưa? | Bắt buộc | Bắt buộc |
| Trình độ sáng tạo (Điều 61) | Người có hiểu biết trung bình trong ngành có dễ dàng tạo ra không? | Bắt buộc | Không đòi hỏi |
| Không phải hiểu biết thông thường | Có vượt khỏi kiến thức phổ biến của ngành không? | Đạt khi có trình độ sáng tạo | Bắt buộc |
| Khả năng áp dụng công nghiệp (Điều 62) | Có chế tạo hàng loạt hoặc áp dụng lặp lại với kết quả ổn định không? | Bắt buộc | Bắt buộc |
Ví dụ: khớp nối ống có cơ cấu khóa mới vượt hẳn giải pháp đã biết có thể nhắm bằng sáng chế; nếu chỉ đổi vị trí chi tiết cho thuận tay, giải pháp hữu ích thực tế hơn. Thời hạn, quyền của hai loại bằng xem bài đăng ký cấp bằng sáng chế.
Tính mới và thời hạn ân hạn 12 tháng
Tính mới bị mất khi giải pháp đã bị bộc lộ công khai (sử dụng, mô tả bằng văn bản hoặc hình thức khác), trong hay ngoài nước, trước ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên. Thông tin chỉ một số người có nghĩa vụ giữ bí mật biết thì chưa bị coi là công khai.
Theo khoản 3 Điều 60 (Luật 131/2025/QH15 không sửa), sáng chế không mất tính mới nếu đơn được nộp trong 12 tháng kể từ ngày người có quyền đăng ký, hoặc người có thông tin từ họ, bộc lộ giải pháp. Ân hạn không ngăn người khác tự tạo ra giải pháp tương tự và nộp đơn trước, nên đã công bố thì nên nộp sớm.
Đối tượng không đủ điều kiện để được đăng ký sáng chế
Một số đối tượng bị loại trừ dù rất mới: phát minh, phương pháp toán học; phương pháp kinh doanh, quy tắc trò chơi; chương trình máy tính; giải pháp chỉ mang tính thẩm mỹ; giống thực vật, động vật; phương pháp chẩn đoán, chữa bệnh. Quy trình kỹ thuật vẫn có thể là sáng chế. Danh mục đầy đủ xem đối tượng không được đăng ký sáng chế.
Điều kiện về người nộp đơn đăng ký sáng chế
Điều 86 (đã được sửa đổi, bổ sung) trao quyền đăng ký cho tác giả tự đầu tư; tổ chức, cá nhân đầu tư kinh phí, phương tiện cho tác giả qua giao việc, thuê việc, trừ trường hợp có thỏa thuận khác; và tổ chức được giao quyền với kết quả nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo dùng ngân sách nhà nước. Trình tự nộp đơn xem các bước để đơn sáng chế được chấp thuận.
Luật Dân Việt có thể hỗ trợ tra cứu, đánh giá sơ bộ điều kiện bảo hộ và chọn loại văn bằng trước khi nộp đơn.
Câu hỏi thường gặp về điều kiện đăng ký sáng chế
Sáng chế chưa thương mại hóa, chưa có lãi có đáp ứng khả năng áp dụng công nghiệp không?
Có thể. Tiêu chuẩn này chỉ đòi hỏi giải pháp chế tạo hàng loạt hoặc áp dụng lặp lại được với kết quả ổn định, không yêu cầu đã sản xuất hay có lợi nhuận.
Đã trình bày giải pháp tại hội thảo khoa học thì còn đáp ứng tính mới không?
Còn, nếu chính bạn (hoặc người biết thông tin từ bạn) trình bày và đơn nộp trong 12 tháng kể từ ngày hội thảo. Nên lưu tài liệu hội thảo làm chứng cứ.
Có thể biết chắc giải pháp đủ điều kiện trước khi nộp đơn không?
Không. Cục Sở hữu trí tuệ kết luận qua thẩm định nội dung; kết quả tra cứu trước đó chỉ giúp đánh giá rủi ro, không ràng buộc Cục.
Căn cứ pháp lý
- Luật Sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11, sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 36/2009/QH12, Luật số 42/2019/QH14, Luật số 07/2022/QH15 và Luật số 131/2025/QH15 (Điều 8, 58–62, 86, 90).
- Nghị định số 65/2023/NĐ-CP quy định chi tiết về sở hữu công nghiệp, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 100/2026/NĐ-CP.
- Thông tư số 10/2026/TT-BKHCN quy định chi tiết Luật Sở hữu trí tuệ và biện pháp thi hành.
Liên hệ Luật Dân Việt
Để được hỗ trợ tốt nhất, kịp thời nhất, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Dân Việt theo thông tin dưới đây:
- Hotline/Zalo: 0858.111.929
- Email: [email protected]
- Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
- Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7, 8:00 – 18:30
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.