Đối tượng không được đăng ký sáng chế: Danh mục theo Điều 59 và Điều 8

Đối tượng không được đăng ký sáng chế được Luật Sở hữu trí tuệ liệt kê cụ thể, nên trước khi soạn đơn bạn cần kiểm tra giải pháp có rơi vào danh mục này không. Nhiều đơn bị từ chối vì chọn sai hình thức bảo hộ chứ không phải vì giải pháp kém.

Trả lời nhanh: Điều 59 Luật Sở hữu trí tuệ loại trừ khỏi bảo hộ sáng chế: phát minh, lý thuyết khoa học, phương pháp toán học; phương pháp kinh doanh, trò chơi; chương trình máy tính; cách thể hiện thông tin; giải pháp chỉ mang tính thẩm mỹ; giống thực vật, động vật; phương pháp chẩn đoán, chữa bệnh. Đối tượng trái đạo đức xã hội, trật tự công cộng cũng bị loại trừ (Điều 8).

Danh mục đối tượng không được đăng ký sáng chế theo Điều 59

Đối tượng không được đăng ký sáng chế là thành quả không phải giải pháp kỹ thuật hoặc được bảo hộ theo cơ chế khác. Điều 59 (Luật số 131/2025/QH15 không sửa) gồm:

Nhóm loại trừ Ví dụ Bảo hộ thay thế
Phát minh, lý thuyết khoa học, phương pháp toán học Định luật vật lý, thuật toán thuần túy Không
Sơ đồ, kế hoạch, quy tắc, phương pháp hoạt động trí óc, huấn luyện vật nuôi, trò chơi, kinh doanh Mô hình bán hàng, luật chơi Bí mật kinh doanh (nếu đủ điều kiện)
Chương trình máy tính Mã nguồn ứng dụng Quyền tác giả
Cách thể hiện thông tin Bố cục bảng biểu Tùy trường hợp (quyền tác giả)
Giải pháp chỉ mang tính thẩm mỹ Hoa văn, hình dáng chai Kiểu dáng công nghiệp
Giống thực vật, giống động vật Giống lúa mới Bảo hộ giống cây trồng
Quy trình sản xuất thực vật, động vật chủ yếu mang bản chất sinh học (trừ quy trình vi sinh) Lai tạo truyền thống Không
Phương pháp phòng ngừa, chẩn đoán, chữa bệnh cho người và động vật Phác đồ điều trị Bảo hộ thuốc, thiết bị (nếu đủ điều kiện)

Đối tượng bị loại trừ vì trái đạo đức xã hội, trật tự công cộng

Ngoài Điều 59, Điều 8 Luật Sở hữu trí tuệ quy định Nhà nước không bảo hộ đối tượng sở hữu trí tuệ trái với đạo đức xã hội, trật tự công cộng, có hại cho quốc phòng, an ninh. Ví dụ: thiết bị chuyên dùng để gian lận, công cụ phục vụ hành vi phạm pháp. Cục Sở hữu trí tuệ đánh giá theo từng đơn; giải pháp thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh không mặc nhiên bị loại trừ nhưng phải tuân thủ yêu cầu kiểm soát an ninh hoặc thủ tục sáng chế mật.

Giải pháp không bị loại trừ vẫn phải đủ điều kiện bảo hộ sáng chế

Không thuộc danh mục loại trừ mới là điều kiện cần; giải pháp còn phải đáp ứng ba tiêu chí (Điều 58, 60–62):

  1. Tính mới: chưa bị bộc lộ công khai ở bất kỳ đâu trước ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên.
  2. Trình độ sáng tạo: không phải là bước hiển nhiên với người có hiểu biết trung bình trong lĩnh vực.
  3. Khả năng áp dụng công nghiệp: chế tạo, sử dụng hàng loạt được, kết quả ổn định.

Giải pháp chưa đạt trình độ sáng tạo nhưng có tính mới, áp dụng công nghiệp được và không phải hiểu biết thông thường có thể được cấp bằng độc quyền giải pháp hữu ích.

Ví dụ ranh giới giữa đối tượng loại trừ và sáng chế

Ranh giới nằm ở chỗ đối tượng có phải giải pháp kỹ thuật cụ thể hay không:

  • Phương pháp chẩn đoán bệnh: bị loại trừ; bộ kit xét nghiệm có cấu tạo mới: có thể là sáng chế.
  • Thuật toán tối ưu tuyến đường: bị loại trừ; hệ thống điều khiển đèn tín hiệu ứng dụng nó, có hiệu quả kỹ thuật: có thể được xem xét.
  • Vỏ quạt kiểu mới chỉ để đẹp: kiểu dáng công nghiệp; nếu hình dáng làm tăng lưu lượng gió: có thể là sáng chế.

Khi còn phân vân, đọc thêm có nên đăng ký sáng chế hay không. Thấy đơn của người khác xin bảo hộ đối tượng bị loại trừ, bạn có thể phản đối đơn đăng ký sáng chế.

Luật Dân Việt hỗ trợ đánh giá sơ bộ giải pháp trước khi nộp đơn.

Câu hỏi thường gặp về đối tượng không được đăng ký sáng chế

Thuốc chữa bệnh có được đăng ký sáng chế không?

Có thể. Phương pháp điều trị bị loại trừ, nhưng hoạt chất, dược phẩm, quy trình bào chế là sản phẩm hoặc quy trình kỹ thuật, được xem xét nếu đáp ứng điều kiện bảo hộ.

Giống cây trồng mới bảo hộ bằng cách nào?

Theo phần riêng về giống cây trồng của Luật Sở hữu trí tuệ, nộp tại cơ quan thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, không nộp tại Cục Sở hữu trí tuệ.

Đơn bị từ chối vì thuộc Điều 59 có sửa lại được không?

Có thể, nếu bản mô tả gốc đã bộc lộ dấu hiệu kỹ thuật: chủ đơn trả lời thông báo và sửa yêu cầu bảo hộ tập trung vào phần kỹ thuật, dựa trên nội dung đã bộc lộ.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11, sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 36/2009/QH12, Luật số 42/2019/QH14, Luật số 07/2022/QH15 và Luật số 131/2025/QH15 (Điều 8, 58, 59, 60, 61, 62).
  • Nghị định số 65/2023/NĐ-CP quy định chi tiết về sở hữu công nghiệp, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 100/2026/NĐ-CP.
  • Thông tư số 10/2026/TT-BKHCN quy định chi tiết Luật Sở hữu trí tuệ và biện pháp thi hành.

Liên hệ Luật Dân Việt

Để được hỗ trợ tốt nhất, kịp thời nhất, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Dân Việt theo thông tin dưới đây:

  • Hotline/Zalo: 0858.111.929
  • Email: [email protected]
  • Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
  • Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7, 8:00 – 18:30

Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.

Share:

Facebook
Twitter
Pinterest
LinkedIn
Picture of Luật Dân Việt

Luật Dân Việt

Luôn đồng hành và hỗ trợ tư vấn pháp lý tới mọi người !

Tin mới

Bài viết liên quan