Ai có quyền đăng ký sáng chế? Quy định Điều 86 sửa đổi 2025

Ai có quyền đăng ký sáng chế cần được xác định trước khi nộp đơn, vì văn bằng cấp cho người không có quyền đăng ký có thể bị hủy bỏ. Luật số 131/2025/QH15 bổ sung một nhóm chủ thể vào Điều 86 từ 01/4/2026.

Trả lời nhanh: Theo Điều 86 Luật Sở hữu trí tuệ, có quyền đăng ký sáng chế gồm: tác giả tự đầu tư; tổ chức, cá nhân đầu tư cho tác giả theo hình thức giao việc, thuê việc (trừ khi có thỏa thuận khác); tổ chức được giao quyền với kết quả nhiệm vụ khoa học dùng ngân sách nhà nước.

Ai có quyền đăng ký sáng chế theo Điều 86?

Quyền đăng ký sáng chế thuộc về người tạo ra hoặc người đầu tư tạo ra giải pháp kỹ thuật. Khoản 1 Điều 86 (bổ sung điểm c bởi Luật số 131/2025/QH15) gồm ba nhóm:

  1. Tác giả tạo ra sáng chế bằng công sức và chi phí của mình.
  2. Bên đầu tư: tổ chức, cá nhân bỏ kinh phí, phương tiện vật chất cho tác giả theo hình thức giao việc, thuê việc, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
  3. Tổ chức được giao quyền quản lý, sử dụng hoặc sở hữu kết quả nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sử dụng ngân sách nhà nước.

Áp dụng vào thực tế nghiên cứu:

Tình huống Người có quyền đăng ký
Kỹ sư R&D làm ra giải pháp đúng nhiệm vụ công ty giao Công ty, nếu hợp đồng lao động không quy định khác
Doanh nghiệp thuê viện, trường nghiên cứu bằng vốn tự có Bên thuê, nếu hợp đồng không quy định khác
Nhà sáng chế độc lập tự bỏ vốn thử nghiệm Chính nhà sáng chế
Đề tài khoa học do ngân sách nhà nước cấp kinh phí Tổ chức được giao quản lý, sử dụng hoặc sở hữu kết quả

Cá nhân có quyền đăng ký sáng chế không?

Cá nhân có quyền đăng ký sáng chế và tự đứng tên chủ đơn, không bắt buộc thành lập doanh nghiệp. Cá nhân Việt Nam, cá nhân nước ngoài thường trú tại Việt Nam được nộp đơn trực tiếp hoặc qua đại diện; cá nhân nước ngoài không thường trú phải nộp qua đại diện hợp pháp tại Việt Nam (Điều 89). Cần lưu ý nguồn lực: người lao động dùng kinh phí, phòng thí nghiệm của công ty theo nhiệm vụ được giao thì quyền thuộc công ty, trừ khi có thỏa thuận khác. Đứng tên được nhưng giải pháp vẫn phải đáp ứng điều kiện để được đăng ký sáng chế.

Đồng tác giả và chuyển giao quyền đăng ký sáng chế

Sáng chế do nhiều người cùng làm ra hoặc cùng bỏ vốn thì quyền đăng ký thuộc chung các bên, và chỉ được thực hiện khi tất cả đồng ý (Điều 86). Quyền đăng ký cũng có thể chuyển sang người khác qua hợp đồng bằng văn bản, thừa kế hoặc kế thừa, kể cả khi đơn đã nộp.

Giấy tờ nên chuẩn bị để chứng minh quyền:

  • hợp đồng lao động, quyết định giao nhiệm vụ hoặc hợp đồng thuê nghiên cứu có điều khoản về sáng chế;
  • văn bản thỏa thuận giữa các đồng tác giả, đồng đầu tư;
  • hợp đồng chuyển giao quyền đăng ký (nếu có);
  • giấy ủy quyền lập thành văn bản khi nộp qua người khác (Điều 107).

Tác giả sáng chế, chủ đơn và sáng chế có sử dụng AI

Tác giả sáng chế là người trực tiếp tạo ra giải pháp; chủ đơn là người đứng tên và trở thành chủ sở hữu khi được cấp bằng, hai vai trò có thể khác nhau (quyền của tác giả theo Điều 122, 135).

Giải pháp tạo ra có sử dụng trí tuệ nhân tạo chỉ được bảo hộ khi con người có đóng góp đáng kể (Nghị định số 100/2026/NĐ-CP); công cụ AI không phải tổ chức, cá nhân nên không thể đứng tên chủ đơn. Trình tự nộp đơn sau khi xác định đúng chủ thể có tại bài đăng ký sáng chế tại Việt Nam.

Luật Dân Việt hỗ trợ rà soát hợp đồng, giấy tờ chứng minh quyền đăng ký và chuẩn bị đơn sáng chế.

Câu hỏi thường gặp về quyền đăng ký sáng chế

Nhà đầu tư chỉ góp tiền cho nhà sáng chế có tự động đứng tên đơn không?

Không tự động. Nhà đầu tư chỉ có quyền khi khoản đầu tư gắn với giao việc, thuê việc tạo ra sáng chế, hoặc có hợp đồng chuyển giao quyền đăng ký.

Kỹ sư làm sáng chế ngoài giờ, không dùng tài sản công ty thì ai có quyền?

Nếu giải pháp không thuộc nhiệm vụ được giao và không dùng kinh phí, phương tiện của công ty, quyền thuộc kỹ sư với tư cách tác giả. Cần đọc kỹ hợp đồng lao động, vì có thể đã có điều khoản thỏa thuận khác.

Tác giả không đứng tên chủ đơn thì được hưởng gì?

Tác giả được ghi tên trong đơn, văn bằng và được nhận thù lao theo thỏa thuận hoặc theo mức Luật Sở hữu trí tuệ quy định khi chủ sở hữu khai thác, chuyển giao sáng chế.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11 (sửa đổi, bổ sung 2009, 2019, 2022, 2025), các Điều 86, 89, 107, 122, 135.
  • Luật số 131/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.
  • Nghị định số 65/2023/NĐ-CP quy định chi tiết về sở hữu công nghiệp, sửa đổi bởi Nghị định số 100/2026/NĐ-CP.
  • Thông tư số 10/2026/TT-BKHCN quy định chi tiết Luật Sở hữu trí tuệ và biện pháp thi hành.

Liên hệ Luật Dân Việt

Để được hỗ trợ tốt nhất, kịp thời nhất, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Dân Việt theo thông tin dưới đây:

  • Hotline/Zalo: 0858.111.929
  • Email: [email protected]
  • Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
  • Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7, 8:00 – 18:30

Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.

Share:

Facebook
Twitter
Pinterest
LinkedIn
Picture of Luật Dân Việt

Luật Dân Việt

Luôn đồng hành và hỗ trợ tư vấn pháp lý tới mọi người !

Tin mới

Bài viết liên quan