Nội dung chính
ToggleMua bán đất bằng giấy viết tay có được công nhận không phụ thuộc vào việc "công nhận ở đâu": trước Tòa án hay tại cơ quan đăng ký đất đai. Mỗi nơi áp dụng quy định khác nhau, nên cùng một tờ giấy tay có thể được chấp nhận ở nơi này, bị từ chối ở nơi kia.
Trả lời nhanh: Về nguyên tắc, giấy viết tay mua bán đất vi phạm hình thức vì hợp đồng chuyển nhượng phải công chứng hoặc chứng thực. Giấy tay chỉ được công nhận khi Tòa án công nhận theo khoản 2 Điều 129 Bộ luật Dân sự (đã thực hiện ít nhất 2/3 nghĩa vụ), hoặc khi đất chưa có sổ, giấy tay lập trước 01/8/2024 và đủ điều kiện khoản 5 Điều 137 Luật Đất đai 2024.
Giấy viết tay mua bán đất là gì?
Giấy viết tay mua bán đất là văn bản các bên tự lập và ký, có thể kèm người làm chứng, nhưng không được công chứng hoặc chứng thực theo đúng thủ tục. Chữ ký người làm chứng không biến giấy tay thành hợp đồng chứng thực.
Vì sao giấy viết tay mua bán đất không đúng hình thức?
Khoản 2 Điều 119 Bộ luật Dân sự 2015 quy định giao dịch mà luật yêu cầu công chứng, chứng thực thì phải tuân theo. Điểm a khoản 3 Điều 27 Luật Đất đai 2024 yêu cầu hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất phải công chứng hoặc chứng thực, trừ trường hợp một bên hoặc các bên là tổ chức kinh doanh bất động sản. Giấy tay giữa hai cá nhân vì vậy vi phạm hình thức và vô hiệu theo Điều 129 Bộ luật Dân sự, trừ trường hợp được công nhận. Dù vậy, tờ giấy vẫn là chứng cứ về việc giao tiền, giao đất khi tranh chấp.
Khi nào Tòa án công nhận giấy tay mua bán đất?
Tòa án công nhận khi giao dịch đã được thực hiện phần lớn. Theo khoản 2 Điều 129 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch bằng văn bản vi phạm quy định bắt buộc về công chứng, chứng thực mà đã thực hiện ít nhất hai phần ba nghĩa vụ thì Tòa án công nhận hiệu lực theo yêu cầu, không phải công chứng lại.
Ví dụ giả định: giá 900 triệu đồng, người mua đã trả 600 triệu đồng và nhận đất thì đạt mức 2/3 nghĩa vụ thanh toán. Quyết định công nhận là căn cứ để đăng ký biến động. Ngoài ra, quá 02 năm (Điều 132) mà không bên nào yêu cầu tuyên vô hiệu thì giao dịch có hiệu lực.
Khi nào giấy viết tay được dùng để cấp Sổ đỏ?
Cơ quan đăng ký đất đai công nhận giấy tay trong phạm vi hẹp của khoản 5 Điều 137 Luật Đất đai 2024. Điều kiện cần có đủ:
- Thửa đất chưa được cấp Giấy chứng nhận.
- Giấy tờ chuyển quyền có chữ ký của các bên, lập trước 01/8/2024.
- Bên chuyển quyền có một trong các giấy tờ về quyền sử dụng đất theo Điều 137.
- Đất không có tranh chấp.
Khi đủ điều kiện, người mua được đề nghị cấp Giấy chứng nhận lần đầu mà không cần ký hợp đồng mới. Đất đã có sổ nhưng chưa sang tên không áp dụng quy định này. Hồ sơ chi tiết xem bài trình tự làm sổ cho nhà đất mua bằng giấy tay; với đất đã có sổ, tham khảo khả năng sang tên khi chỉ có giấy tờ tự lập.
Cách tự đánh giá tờ giấy tay đang giữ
Kiểm tra theo thứ tự:
- Xác định thửa đất đã có Giấy chứng nhận hay chưa.
- Xem ngày lập giấy tay so với mốc 01/8/2024.
- Thu thập giấy tờ nguồn gốc đất của người bán.
- Tính số tiền đã trả so với giá thỏa thuận, giữ biên nhận chuyển tiền.
- Kiểm tra đất có tranh chấp không, người bán còn liên lạc được không.
Kết quả cho biết nên đi hướng nào: cấp sổ theo khoản 5 Điều 137, ký lại hợp đồng công chứng hay yêu cầu Tòa án công nhận. Các rủi ro thường gặp được phân tích ở bài ba rủi ro khi giao dịch nhà đất bằng giấy tay. Luật Dân Việt có thể đọc giấy tờ bạn đang giữ và gợi ý hướng xử lý. Quy định có thể thay đổi; thủ tục, thời hạn cụ thể thực hiện theo quy định của UBND cấp tỉnh nơi có đất.
Câu hỏi thường gặp về giấy viết tay mua bán đất
Giấy tay lập sau ngày 01/8/2024 thì xử lý thế nào?
Không áp dụng khoản 5 Điều 137. Hai bên nên ký lại hợp đồng có công chứng hoặc chứng thực; nếu bên bán không hợp tác thì yêu cầu Tòa án công nhận khi đã thực hiện ít nhất 2/3 nghĩa vụ.
Mua đất bằng giấy tay rồi bán lại cho người thứ ba bằng giấy tay có được không?
Không nên. Người bán lại chưa được ghi nhận là người sử dụng đất; người mua sau phải chứng minh được cả chuỗi giao dịch.
Người bán đòi lại đất vì giấy tay vô hiệu thì người mua mất gì?
Khi Tòa án tuyên vô hiệu, các bên hoàn trả những gì đã nhận; bên có lỗi gây thiệt hại phải bồi thường (Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015).
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 (Điều 119, Điều 129, Điều 131, Điều 132).
- Luật Đất đai số 31/2024/QH15 (Điều 27, Điều 137).
- Nghị định số 101/2024/NĐ-CP quy định về điều tra cơ bản đất đai; đăng ký, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất và hệ thống thông tin đất đai (đã được sửa đổi, bổ sung).
Liên hệ Luật Dân Việt
Để được hỗ trợ tốt nhất, kịp thời nhất, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Dân Việt theo thông tin dưới đây:
- Hotline/Zalo: 0858.111.929
- Email: [email protected]
- Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
- Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7, 8:00 – 18:30
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.


