Nội dung chính
ToggleSự phù hợp của kiểu dáng công nghiệp là câu hỏi thẩm định viên đặt ra trước khi bàn đến tính mới hay tính sáng tạo. Đối tượng không thuộc phạm vi văn bằng kiểu dáng thì đơn bị từ chối, dù thiết kế độc đáo đến đâu.
Trả lời nhanh: Đối tượng phù hợp với văn bằng kiểu dáng khi đó là hình dáng bên ngoài của toàn bộ hoặc một phần sản phẩm, nhìn thấy được khi sử dụng, và không thuộc Điều 64 Luật Sở hữu trí tuệ: hình dáng do đặc tính kỹ thuật bắt buộc, công trình xây dựng dân dụng hoặc công nghiệp, hình dáng không nhìn thấy khi sử dụng.
Đánh giá sự phù hợp của kiểu dáng công nghiệp là gì?
Đánh giá sự phù hợp là việc xác định đối tượng nêu trong đơn có đúng là kiểu dáng công nghiệp để cấp loại văn bằng này hay không. Căn cứ hiện hành là Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi đến Luật 131/2025/QH15), Nghị định 65/2023/NĐ-CP và Thông tư 10/2026/TT-BKHCN.
Đây là bước sàng lọc trong thẩm định nội dung kiểu dáng công nghiệp, trước khi so sánh với kiểu dáng đối chứng.
Đối tượng phù hợp: hình dáng bên ngoài của sản phẩm
Từ 01/4/2026, kiểu dáng công nghiệp là hình dáng bên ngoài của toàn bộ hoặc một phần sản phẩm, dạng vật lý hoặc phi vật lý, nhìn thấy được khi khai thác công dụng (khoản 13 Điều 4 sửa đổi). Từ định nghĩa, đơn thường bị coi là không phù hợp khi:
- Đối tượng là ý tưởng, nguyên lý hoạt động hay cấu tạo bên trong, không phải hình dáng.
- Đối tượng không gắn với một sản phẩm cụ thể, như họa tiết đứng riêng.
- Hình dáng không ổn định, thay đổi theo từng lần làm ra.
Ngoài ra, NĐ 100/2026 quy định kiểu dáng do AI tạo ra chỉ được bảo hộ khi con người có đóng góp đáng kể.
Ba nhóm đối tượng không được bảo hộ theo Điều 64
Điều 64 Luật Sở hữu trí tuệ loại trừ ba nhóm, mỗi nhóm có cách nhận biết riêng:
| Nhóm bị loại | Dấu hiệu nhận biết | Hướng xử lý |
|---|---|---|
| Hình dáng do đặc tính kỹ thuật của sản phẩm bắt buộc phải có | Chức năng chỉ đạt được bằng đúng hình dáng đó, không còn lựa chọn tạo dáng khác | Cân nhắc sáng chế, giải pháp hữu ích nếu đủ điều kiện |
| Hình dáng bên ngoài của công trình xây dựng dân dụng hoặc công nghiệp | Nhà ở, nhà xưởng, cầu, công trình gắn liền với đất | Bản vẽ kiến trúc được bảo vệ bằng quyền tác giả |
| Hình dáng không nhìn thấy được khi sử dụng | Linh kiện nằm trong vỏ máy, chi tiết bị che khuất khi dùng | Bỏ khỏi bộ ảnh hoặc bảo hộ phần nhìn thấy |
Nhóm thứ nhất hay gây tranh luận nhất, xem câu hỏi thường gặp bên dưới.
Tính thống nhất của đơn và bộ sản phẩm
Tính thống nhất là yêu cầu mỗi đơn chỉ xin bảo hộ cho một kiểu dáng; yêu cầu chi tiết thực hiện theo Thông tư 10/2026/TT-BKHCN. Trên thực tế, đơn vẫn được coi là thống nhất khi gồm:
- Nhiều phương án của cùng một kiểu dáng, khác nhau không đáng kể (cùng dáng chai, khác vị trí đường gân nhỏ).
- Bộ sản phẩm gồm các món dùng cùng nhau, chung phong cách tạo dáng, như bộ ấm chén, bộ bàn ghế.
Đơn gộp hai sản phẩm khác loại hoặc hai kiểu dáng độc lập sẽ bị yêu cầu tách đơn hoặc bỏ bớt đối tượng. Phạm vi bảo hộ của văn bằng sau đó xem bài bảo hộ kiểu dáng công nghiệp.
Luật Dân Việt có thể giúp bạn rà soát đối tượng, bộ ảnh và cách chia phương án trước khi nộp đơn kiểu dáng.
Câu hỏi thường gặp về sự phù hợp của kiểu dáng công nghiệp
Hình dáng vừa tạo chức năng vừa tạo vẻ đẹp có bị loại theo Điều 64 không?
Không nhất thiết. Chỉ hình dáng mà đặc tính kỹ thuật bắt buộc phải có mới bị loại. Nếu cùng chức năng có thể đạt bằng nhiều cách tạo dáng khác, hình dáng bạn chọn vẫn có thể được xét bảo hộ.
Nhà lắp ghép, ki-ốt di động sản xuất hàng loạt có bị coi là công trình xây dựng không?
Cần đánh giá từng trường hợp. Sản phẩm chế tạo hàng loạt, vận chuyển được có thể được xem như sản phẩm; nếu bản chất là công trình gắn liền với đất thì rơi vào nhóm loại trừ.
Sản phẩm phi vật lý, như vật phẩm trên không gian mạng, có phù hợp với văn bằng kiểu dáng không?
Có thể. Luật 131/2025/QH15 mở rộng kiểu dáng sang sản phẩm phi vật lý tái tạo đồng nhất trên không gian mạng (Điều 4, 67 sửa đổi); chi tiết do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn.
Căn cứ pháp lý
- Luật Sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11, sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 36/2009/QH12, Luật số 42/2019/QH14, Luật số 07/2022/QH15 và Luật số 131/2025/QH15 (khoản 13 Điều 4, Điều 63, 64, 115).
- Nghị định số 65/2023/NĐ-CP quy định chi tiết về sở hữu công nghiệp, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 100/2026/NĐ-CP.
- Thông tư số 10/2026/TT-BKHCN quy định chi tiết Luật Sở hữu trí tuệ và biện pháp thi hành.
Liên hệ Luật Dân Việt
Để được hỗ trợ tốt nhất, kịp thời nhất, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật Dân Việt theo thông tin dưới đây:
- Hotline/Zalo: 0858.111.929
- Email: [email protected]
- Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
- Thời gian làm việc: Thứ 2 – Thứ 7, 8:00 – 18:30
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.