Nhiều nhóm khởi nghiệp tạo việc làm cho người khuyết tật hay xử lý rác thải muốn vừa kinh doanh vừa theo đuổi mục tiêu cộng đồng. Mô hình phù hợp là thành lập doanh nghiệp xã hội: đăng ký như doanh nghiệp thông thường, kèm cam kết mục tiêu xã hội, môi trường được công khai trên Cổng thông tin quốc gia. Bài viết tập trung vào điều kiện, cam kết và hồ sơ theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP.
Trả lời nhanh: Thành lập doanh nghiệp xã hội thực hiện như thành lập doanh nghiệp theo loại hình đã chọn, kèm Cam kết thực hiện mục tiêu xã hội, môi trường. Doanh nghiệp phải dùng ít nhất 51% lợi nhuận sau thuế hằng năm để tái đầu tư cho mục tiêu đã đăng ký.
Điều kiện thành lập doanh nghiệp xã hội
Doanh nghiệp xã hội là doanh nghiệp đáp ứng đủ ba tiêu chí tại khoản 1 Điều 10 Luật Doanh nghiệp:
- Được đăng ký thành lập theo Luật Doanh nghiệp, dưới bất kỳ loại hình nào: doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH, công ty cổ phần, công ty hợp danh.
- Có mục tiêu hoạt động nhằm giải quyết vấn đề xã hội, môi trường vì lợi ích cộng đồng.
- Sử dụng ít nhất 51% tổng lợi nhuận sau thuế hằng năm để tái đầu tư nhằm thực hiện mục tiêu đã đăng ký.
Ví dụ: công ty TNHH sản xuất đồ thủ công thuê 20 lao động khuyết tật, lợi nhuận sau thuế năm 2026 là 400 triệu đồng. Nếu là doanh nghiệp xã hội, công ty phải dùng ít nhất 204 triệu đồng để tái đầu tư cho mục tiêu, như mở rộng đào tạo nghề.
Hồ sơ thành lập doanh nghiệp xã hội
Hồ sơ thành lập doanh nghiệp xã hội gồm bộ hồ sơ theo loại hình doanh nghiệp và thêm cam kết mục tiêu, theo khoản 1 Điều 28 Nghị định 168/2025/NĐ-CP:
| Thành phần | Ghi chú |
|---|---|
| Giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp | Mẫu số 1–5 tương ứng loại hình, bản mới theo Thông tư 121/2026/TT-BTC |
| Điều lệ, danh sách thành viên/cổ đông sáng lập | Theo loại hình |
| Danh sách chủ sở hữu hưởng lợi (Mẫu số 10) | Với công ty có tư cách pháp nhân |
| Cam kết thực hiện mục tiêu xã hội, môi trường | Do chủ doanh nghiệp tư nhân, thành viên hợp danh, thành viên công ty TNHH hoặc cổ đông sáng lập ký (tổ chức ký qua người đại diện) |
Khi cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Phòng Đăng ký kinh doanh đăng tải cam kết này lên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Trình tự nộp, thời hạn 03 ngày làm việc và lệ phí giống thủ tục thành lập thông thường, xem tại thủ tục thành lập công ty 2026. Cách xác định và kê khai chủ sở hữu hưởng lợi xem tại kê khai chủ sở hữu hưởng lợi khi thành lập công ty.
Cam kết mục tiêu xã hội: thay đổi và chấm dứt
Cam kết mục tiêu là văn bản ràng buộc doanh nghiệp suốt thời gian hoạt động. Điều 28 Nghị định 168 quy định:
- Doanh nghiệp đang hoạt động muốn chuyển thành doanh nghiệp xã hội: nộp cam kết kèm nghị quyết, quyết định thông qua; Phòng Đăng ký kinh doanh cập nhật trong 03 ngày làm việc.
- Thay đổi nội dung cam kết: thông báo trong 05 ngày làm việc kể từ ngày quyết định thay đổi.
- Chấm dứt cam kết: thông báo trong 05 ngày làm việc, kèm nghị quyết hoặc quyết định nêu rõ lý do.
Khi chấm dứt cam kết hoặc không tái đầu tư đúng mức đã đăng ký, doanh nghiệp có thể phải hoàn lại ưu đãi, khoản viện trợ, tài trợ đã nhận theo quy định hướng dẫn Luật Doanh nghiệp.
Nghĩa vụ sau khi thành lập doanh nghiệp xã hội
Doanh nghiệp xã hội có thêm các nghĩa vụ sau:
- Duy trì mục tiêu và tỷ lệ tái đầu tư lợi nhuận suốt quá trình hoạt động.
- Chỉ dùng khoản tài trợ huy động được để bù chi phí quản lý, hoạt động nhằm giải quyết vấn đề đã đăng ký.
- Lập văn bản tiếp nhận viện trợ, tài trợ và thông báo cho cơ quan có thẩm quyền theo hướng dẫn hiện hành.
- Báo cáo hằng năm cho cơ quan có thẩm quyền nếu được hưởng ưu đãi, hỗ trợ (khoản 2 Điều 10 Luật Doanh nghiệp).
- Khi giải thể, nếu còn số dư tài sản từ viện trợ, tài trợ, hồ sơ giải thể phải kèm tài liệu về việc xử lý số dư này.
Câu hỏi thường gặp về thành lập doanh nghiệp xã hội
Doanh nghiệp xã hội có được chia lợi nhuận không?
Có. Doanh nghiệp chỉ bắt buộc tái đầu tư ít nhất 51% lợi nhuận sau thuế; phần còn lại được phân chia theo quy định nội bộ, nếu cam kết không quy định khác.
Quỹ từ thiện có chuyển thành doanh nghiệp xã hội được không?
Được. Cơ sở bảo trợ xã hội, quỹ xã hội, quỹ từ thiện chuyển đổi sau khi có văn bản chấp thuận của cơ quan đã cấp phép, theo khoản 7 Điều 28 Nghị định 168.
Doanh nghiệp xã hội có được miễn thuế không?
Không tự động. Ưu đãi, nếu có, phụ thuộc ngành nghề và địa bàn theo pháp luật thuế.
Thành lập doanh nghiệp xã hội bắt đầu từ một cam kết rõ ràng
Thành lập doanh nghiệp xã hội không phức tạp hơn nhiều so với doanh nghiệp thông thường, nhưng cam kết mục tiêu được công khai và ràng buộc lâu dài. Hãy xây dựng cam kết sát thực tế; tham khảo thêm bài thủ tục thành lập doanh nghiệp xã hội.
Liên hệ Luật Dân Việt để được tư vấn
Nếu bạn cần rà soát hồ sơ hoặc muốn Luật Dân Việt thực hiện thủ tục thay, hãy liên hệ để được tư vấn cụ thể theo tình huống của doanh nghiệp:
- Hotline: 0858.111.929
- Email: tuvanluatdanviet@gmail.com
- Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
Căn cứ pháp lý
- Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 76/2025/QH15 (Điều 10).
- Nghị định số 47/2021/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Doanh nghiệp (phần quy định về doanh nghiệp xã hội).
- Nghị định số 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp (Điều 28), được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 296/2026/NĐ-CP.
- Thông tư số 68/2025/TT-BTC, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 121/2026/TT-BTC.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.
