Người muốn tự làm chủ thường phân vân giữa doanh nghiệp tư nhân và công ty TNHH 1 thành viên. Thủ tục hai loại hình gần tương đương, nhưng rủi ro tài sản cá nhân và khả năng mở rộng khác nhau rất lớn. Bài viết so sánh công ty TNHH 1 thành viên và doanh nghiệp tư nhân theo tình huống thực tế để bạn chọn đúng ngay từ đầu.
Trả lời nhanh: Công ty TNHH 1 thành viên có tư cách pháp nhân, chủ sở hữu chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn điều lệ, hợp với ngành nhiều rủi ro. Doanh nghiệp tư nhân không có tư cách pháp nhân, chủ chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản nhưng tự do hơn về vốn, lợi nhuận.
Khác biệt cốt lõi khi so sánh công ty TNHH 1 thành viên và doanh nghiệp tư nhân
Khác biệt cốt lõi là tài sản công ty TNHH 1 thành viên tách bạch với tài sản của chủ, còn doanh nghiệp tư nhân thì không. Theo Điều 74 Luật Doanh nghiệp, công ty TNHH 1 thành viên có tư cách pháp nhân, chủ sở hữu chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn điều lệ. Theo Điều 188, chủ doanh nghiệp tư nhân chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình.
Khi doanh nghiệp tư nhân mất khả năng trả nợ, chủ nợ có thể yêu cầu xử lý cả nhà, xe đứng tên chủ; với công ty TNHH góp đủ vốn, tài sản cá nhân về nguyên tắc được tách riêng.
Bảng so sánh tổng quát đã có trong bài thủ tục thành lập doanh nghiệp tư nhân; phần dưới đi vào tình huống vận hành.
6 tình huống giúp bạn chọn loại hình phù hợp
Hãy đặt loại hình vào tình huống bạn sẽ gặp:
- Ngành rủi ro nợ lớn (xây dựng, phân phối bán chịu): nên chọn công ty TNHH 1 thành viên.
- Rút tiền linh hoạt: chủ doanh nghiệp tư nhân toàn quyền với lợi nhuận sau thuế; chủ công ty TNHH chỉ được rút lợi nhuận khi công ty đã thanh toán đủ nợ đến hạn.
- Dùng tài sản riêng để kinh doanh: doanh nghiệp tư nhân không phải chuyển quyền sở hữu; công ty TNHH phải nhận chuyển quyền sở hữu tài sản góp vốn.
- Huy động vốn: doanh nghiệp tư nhân không được phát hành chứng khoán; công ty TNHH 1 thành viên được phát hành trái phiếu.
- Đầu tư sang công ty khác: doanh nghiệp tư nhân không được góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp; công ty TNHH thì được.
- Sở hữu nhiều doanh nghiệp: mỗi cá nhân chỉ lập một doanh nghiệp tư nhân, nhưng có thể làm chủ nhiều công ty TNHH 1 thành viên.
Vốn và nghĩa vụ kê khai: điểm khác ít người để ý
Vốn doanh nghiệp tư nhân là vốn đầu tư do chủ tự đăng ký; chủ được tăng, giảm nhưng phải đăng ký thay đổi vốn đầu tư (Điều 48 Nghị định 168), riêng việc giảm xuống thấp hơn mức đã đăng ký chỉ được làm sau khi đã đăng ký. Công ty TNHH 1 thành viên phải góp đủ vốn điều lệ trong 90 ngày kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận; góp thiếu thì đăng ký điều chỉnh vốn trong 30 ngày tiếp theo.
Từ ngày 01/7/2025, công ty TNHH phải kê khai chủ sở hữu hưởng lợi (Mẫu số 10); doanh nghiệp tư nhân thì không vì không có tư cách pháp nhân.
| Tiêu chí | DNTN | TNHH 1 thành viên |
|---|---|---|
| Hạn góp vốn | Không | 90 ngày |
| Rút lợi nhuận | Tự do | Sau khi trả đủ nợ đến hạn |
| Kê khai CSHHL | Không | Có |
Chuyển nhượng, kế thừa và thay đổi loại hình
Chủ doanh nghiệp tư nhân muốn rút lui thường phải bán toàn bộ doanh nghiệp và vẫn chịu trách nhiệm với nợ phát sinh trước ngày chuyển giao, trừ khi có thỏa thuận khác với người mua và chủ nợ. Chủ công ty TNHH 1 thành viên có thể chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ vốn.
Doanh nghiệp tư nhân có thể chuyển đổi thành công ty TNHH theo Điều 205 Luật Doanh nghiệp, nhưng chủ doanh nghiệp vẫn phải cam kết chịu trách nhiệm cá nhân với nợ phát sinh trước khi chuyển đổi.
Ví dụ: anh A bán vật liệu xây dựng, thường cho khách nợ 300–500 triệu đồng mỗi công trình, nên chọn công ty TNHH 1 thành viên vốn 2 tỷ đồng để tài sản gia đình không bị kéo vào khi khách mất khả năng thanh toán.
Câu hỏi thường gặp về so sánh công ty TNHH 1 thành viên và doanh nghiệp tư nhân
Loại hình nào nộp thuế ít hơn?
Cả hai đều nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo Luật số 67/2025/QH15; doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 1 tỷ đồng được miễn theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP. Khác biệt chủ yếu nằm ở cách hạch toán chi phí.
Doanh nghiệp tư nhân có phải nộp lệ phí môn bài không?
Không. Lệ phí môn bài đã chấm dứt thu từ ngày 01/01/2026 theo Nghị quyết 198/2025/QH15.
Hồ sơ thành lập loại nào đơn giản hơn?
Doanh nghiệp tư nhân đơn giản hơn vì không cần điều lệ, không kê khai chủ sở hữu hưởng lợi. Xem hồ sơ thành lập công ty TNHH 1 thành viên.
Chọn đúng khi so sánh công ty TNHH 1 thành viên và doanh nghiệp tư nhân
Khi so sánh công ty TNHH 1 thành viên và doanh nghiệp tư nhân, hãy ưu tiên mức rủi ro nợ và kế hoạch mở rộng hơn sự đơn giản của thủ tục. Đọc thêm nên thành lập công ty TNHH hay doanh nghiệp tư nhân.
Liên hệ Luật Dân Việt để được tư vấn
Nếu bạn cần rà soát hồ sơ hoặc muốn Luật Dân Việt thực hiện thủ tục thay, hãy liên hệ để được tư vấn cụ thể theo tình huống của doanh nghiệp:
- Hotline: 0858.111.929
- Email: tuvanluatdanviet@gmail.com
- Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
Căn cứ pháp lý
- Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 76/2025/QH15 (Điều 74, Điều 75, Điều 188, Điều 205).
- Nghị định số 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp (Điều 48), được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 296/2026/NĐ-CP.
- Thông tư số 68/2025/TT-BTC, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 121/2026/TT-BTC.
- Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15; Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 141/2026/NĐ-CP.
- Nghị quyết số 198/2025/QH15.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.
