Hộ kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân đều do cá nhân làm chủ, chịu trách nhiệm vô hạn, nên dễ bị xem là giống nhau. Từ năm 2026, khoảng cách giữa hai loại hình thay đổi rõ: hộ kinh doanh bỏ thuế khoán, ngưỡng doanh thu chịu thuế nâng lên 1 tỷ đồng, còn doanh nghiệp doanh thu thấp được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp. Bài viết so sánh 9 điểm khác nhau theo quy định mới.
Trả lời nhanh: Hộ kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân khác nhau về cơ quan đăng ký (cấp xã hay Sở Tài chính), chủ thể, phạm vi tên, quyền lập chi nhánh, thuế, hóa đơn và hướng chuyển đổi. Cả hai không có tư cách pháp nhân, chủ sở hữu chịu trách nhiệm vô hạn.
Điểm chung của hộ kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân
Hộ kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân đều là mô hình kinh doanh không có tư cách pháp nhân, chủ sở hữu chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình. Cả hai không phải kê khai chủ sở hữu hưởng lợi, không phát hành chứng khoán và không phải nộp lệ phí môn bài kể từ ngày 01/01/2026.
Bảng so sánh 9 điểm khác nhau năm 2026
Khác biệt giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân thể hiện qua 9 tiêu chí:
| Tiêu chí | Hộ kinh doanh | Doanh nghiệp tư nhân |
|---|---|---|
| 1. Cơ sở pháp lý | Chương VIII Nghị định 168/2025/NĐ-CP | Luật Doanh nghiệp, Điều 188–193 |
| 2. Chủ thể | Một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình | Một cá nhân |
| 3. Cơ quan đăng ký | Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã | Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính |
| 4. Giới hạn số lượng | Mỗi cá nhân chỉ đăng ký 01 hộ kinh doanh trên toàn quốc | Mỗi cá nhân chỉ thành lập 01 doanh nghiệp tư nhân |
| 5. Phạm vi tên | Không trùng trong phạm vi cấp xã | Không trùng, không gây nhầm lẫn trên toàn quốc |
| 6. Đơn vị phụ thuộc | Không lập chi nhánh; kinh doanh nhiều địa điểm phải thông báo | Được lập chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh |
| 7. Thuế | Kê khai; doanh thu đến 1 tỷ đồng/năm không chịu GTGT, không nộp thuế TNCN | Nộp thuế TNDN, GTGT; doanh thu năm đến 1 tỷ đồng được miễn thuế TNDN |
| 8. Hóa đơn, kế toán | Doanh thu trên 1 tỷ đồng bắt buộc hóa đơn điện tử có mã hoặc từ máy tính tiền | Bắt buộc hóa đơn điện tử, kế toán theo Luật Kế toán |
| 9. Chuyển đổi | Thành lập doanh nghiệp trên cơ sở chuyển đổi hộ kinh doanh | Chuyển đổi thành công ty TNHH, cổ phần, hợp danh |
Ngoài ra, chủ doanh nghiệp tư nhân không được đồng thời là chủ hộ kinh doanh hoặc thành viên hợp danh (khoản 3 Điều 188 Luật Doanh nghiệp).
Khác biệt về thuế giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân
Thuế là tiêu chí thay đổi mạnh nhất từ năm 2026. Theo Nghị quyết 198/2025/QH15, hộ kinh doanh chuyển từ thuế khoán sang kê khai; Nghị định 68/2026/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP) nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế GTGT, không nộp thuế TNCN lên 1 tỷ đồng/năm.
Doanh nghiệp tư nhân áp dụng Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15; Nghị định 141/2026/NĐ-CP bổ sung miễn thuế TNDN cho doanh nghiệp có tổng doanh thu năm đến 1 tỷ đồng, trừ một số trường hợp loại trừ.
Ví dụ: một cửa hàng tạp hóa doanh thu 800 triệu đồng/năm. Nếu là hộ kinh doanh, cửa hàng không chịu thuế GTGT, không nộp thuế TNCN, sổ sách đơn giản. Nếu là doanh nghiệp tư nhân, cửa hàng có thể được miễn thuế TNDN nhưng vẫn phải lập báo cáo tài chính, dùng hóa đơn điện tử. Chi tiết thuế hộ xem tại thuế hộ kinh doanh 2026.
Nên chọn hộ kinh doanh hay doanh nghiệp tư nhân?
Mô hình phù hợp phụ thuộc vào quy mô, khách hàng và kế hoạch mở rộng:
- Kinh doanh nhỏ, bán lẻ cho người tiêu dùng, doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm: hộ kinh doanh gọn nhẹ hơn.
- Cần ký hợp đồng với doanh nghiệp lớn, tham gia đấu thầu, mở chi nhánh ở tỉnh khác: doanh nghiệp tư nhân phù hợp hơn.
- Có kế hoạch gọi thêm người góp vốn: nên cân nhắc công ty TNHH ngay từ đầu.
Nếu đang là hộ kinh doanh và tăng trưởng nhanh, tham khảo hộ kinh doanh có nên chuyển lên doanh nghiệp. Bài cũ phân biệt doanh nghiệp tư nhân và hộ kinh doanh cá thể phản ánh quy định cũ.
Câu hỏi thường gặp về hộ kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân
Hộ kinh doanh có được thuê nhiều lao động không?
Có. Quy định hiện hành không giới hạn số lao động của hộ kinh doanh.
Một người vừa làm chủ hộ kinh doanh vừa làm chủ doanh nghiệp tư nhân được không?
Không. Khoản 3 Điều 188 Luật Doanh nghiệp không cho phép chủ doanh nghiệp tư nhân đồng thời là chủ hộ kinh doanh.
Hộ kinh doanh có phải là doanh nghiệp không?
Không. Hộ kinh doanh đăng ký theo Chương VIII Nghị định 168/2025/NĐ-CP, không phải doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp.
Chọn đúng giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân
Hộ kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân đều phù hợp với người kinh doanh một mình, nhưng khác nhau rõ về thuế, hóa đơn và khả năng mở rộng. Hãy ước tính doanh thu và khách hàng mục tiêu trước khi đăng ký.
Liên hệ Luật Dân Việt để được tư vấn
Nếu bạn cần rà soát hồ sơ hoặc muốn Luật Dân Việt thực hiện thủ tục thay, hãy liên hệ để được tư vấn cụ thể theo tình huống của doanh nghiệp:
- Hotline: 0858.111.929
- Email: tuvanluatdanviet@gmail.com
- Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
Căn cứ pháp lý
- Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 76/2025/QH15 (Điều 188, Điều 205).
- Nghị định số 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp (Điều 27, Chương VIII), được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 296/2026/NĐ-CP.
- Nghị quyết số 198/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân.
- Nghị định số 68/2026/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 141/2026/NĐ-CP.
- Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15; Nghị định số 320/2025/NĐ-CP.
- Nghị định số 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ điện tử.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.
