Cơ quan thuế ấn định thuế hộ kinh doanh là tình huống nhiều chủ hộ lo ngại sau khi thuế khoán chấm dứt từ 01/01/2026 và hộ phải tự khai doanh thu. Cơ quan thuế không còn "giao" mức thuế, nhưng vẫn có quyền tự xác định số thuế khi việc khai không đáng tin cậy.
Trả lời nhanh: Cơ quan thuế ấn định thuế hộ kinh doanh khi hộ không đăng ký, không khai thuế, khai sai căn cứ tính thuế, không xuất trình sổ sách hoặc dùng giá, hóa đơn không đúng thực tế (khoản 2 Điều 24 Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15). Hộ phải nộp thuế ấn định, tiền chậm nộp và có thể bị phạt.
Ấn định thuế hộ kinh doanh là gì?
Ấn định thuế là việc cơ quan thuế tự xác định số thuế phải nộp, hoặc từng yếu tố tính thuế như doanh thu, thay cho số liệu người nộp thuế đã khai. Với hộ kinh doanh, cơ quan thuế thường ấn định doanh thu rồi áp tỷ lệ % theo ngành để tính thuế GTGT, TNCN.
Ấn định khác thuế khoán: thuế khoán đã chấm dứt từ 01/01/2026, còn ấn định là biện pháp xử lý khi hộ không tự khai đúng theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP.
Các trường hợp cơ quan thuế ấn định thuế hộ kinh doanh
Cơ quan thuế ấn định thuế hộ kinh doanh trong các trường hợp chính tại khoản 2 Điều 24 Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15:
- Không đăng ký thuế, không khai thuế, không bổ sung hồ sơ theo yêu cầu, hoặc khai không trung thực, chính xác căn cứ tính thuế.
- Hồ sơ khai thuế không xác định được căn cứ tính thuế.
- Sổ kế toán không phản ánh đầy đủ, trung thực số liệu.
- Không xuất trình sổ kế toán, hóa đơn, chứng từ trong thời hạn quy định.
- Không chấp hành quyết định kiểm tra thuế.
- Mua, bán, hạch toán theo giá không đúng giá thực tế hoặc giá thị trường.
- Dùng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp, dù hàng hóa, dịch vụ có thật.
- Dùng chứng từ, giao dịch không đúng bản chất kinh tế để giảm thuế.
Rủi ro phổ biến là doanh thu khai dưới 1 tỷ đồng/năm nhưng dữ liệu hóa đơn, sàn TMĐT, ngân hàng cho thấy cao hơn. Xem thêm bài tài khoản ngân hàng của hộ kinh doanh.
Căn cứ cơ quan thuế dùng để ấn định thuế
Căn cứ ấn định thuế là các nguồn dữ liệu khách quan để xác định lại doanh thu, số thuế. Theo quy định về quản lý thuế hiện hành, cơ quan thuế thường dựa vào:
- Dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu do sàn thương mại điện tử, ngân hàng và cơ quan khác cung cấp.
- So sánh doanh thu, số thuế của cơ sở kinh doanh cùng ngành nghề, quy mô, địa bàn.
- Tỷ lệ % thuế GTGT, TNCN tính trên doanh thu theo ngành nghề.
Ví dụ minh họa: Hộ C bán vật liệu xây dựng, thông báo doanh thu năm 2026 là 900 triệu đồng. Dữ liệu ngân hàng, hóa đơn cho thấy khoảng 1,6 tỷ đồng và hộ không giải trình được. Nếu bị ấn định doanh thu 1,6 tỷ đồng (phân phối hàng hóa):
- Thuế GTGT: 1,6 tỷ × 1% = 16 triệu đồng.
- Thuế TNCN (tính theo tỷ lệ trên phần vượt 1 tỷ): (1,6 − 1) tỷ × 0,5% = 3 triệu đồng.
Tổng 19 triệu đồng, chưa gồm tiền chậm nộp, tiền phạt. Cách tính xem bài hộ kinh doanh doanh thu trên 1 tỷ.
Hậu quả và quyền của hộ kinh doanh bị ấn định thuế
Quyết định ấn định thuế phải nêu lý do, căn cứ, số thuế và thời hạn nộp. Khi nhận quyết định:
- Hộ phải nộp đủ số thuế ấn định đúng thời hạn, kể cả khi chưa đồng ý.
- Hộ nộp tiền chậm nộp 0,03%/ngày và có thể bị xử phạt hành vi khai sai, trốn thuế theo Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 (Điều 44, Điều 45) và Nghị định 125/2020/NĐ-CP.
- Hộ có quyền giải trình, khiếu nại hoặc khởi kiện.
Với hộ chuyển từ thuế khoán sang kê khai, theo chính sách hiện hành, cơ quan thuế không truy thu thuế khoán của các năm trước.
Câu hỏi thường gặp về ấn định thuế hộ kinh doanh
Hộ doanh thu dưới 1 tỷ không thông báo doanh thu có bị ấn định?
Chưa có chế tài riêng cho chậm thông báo doanh thu, nhưng nếu dữ liệu cho thấy doanh thu vượt 1 tỷ đồng, hộ có thể bị ấn định. Xem bài thông báo doanh thu hộ kinh doanh.
Không ghi sổ kế toán có bị ấn định thuế không?
Có rủi ro, vì không xuất trình được sổ sách, hóa đơn khi được yêu cầu là một trường hợp bị ấn định.
Đã bị ấn định, sau đó chứng minh được doanh thu thấp hơn thì sao?
Bạn giải trình kèm chứng từ hoặc khiếu nại; nếu được chấp nhận, số thuế được điều chỉnh, phần nộp thừa được bù trừ hoặc hoàn.
Chủ động tránh bị cơ quan thuế ấn định thuế hộ kinh doanh
Cơ quan thuế ấn định thuế hộ kinh doanh chủ yếu khi số liệu khai không khớp dữ liệu thực tế. Bạn nên ghi sổ doanh thu đầy đủ, dùng tài khoản riêng, lưu hóa đơn và khai đúng hạn.
Liên hệ Luật Dân Việt để được tư vấn
Nếu bạn cần rà soát hồ sơ hoặc muốn Luật Dân Việt thực hiện thủ tục thay, hãy liên hệ để được tư vấn cụ thể theo tình huống của doanh nghiệp:
- Hotline: 0858.111.929
- Email: tuvanluatdanviet@gmail.com
- Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
Căn cứ pháp lý
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 (khoản 2 Điều 24).
- Nghị định số 252/2026/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Quản lý thuế.
- Nghị định số 68/2026/NĐ-CP quy định chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 141/2026/NĐ-CP.
- Thông tư số 18/2026/TT-BTC, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 50/2026/TT-BTC.
- Nghị định số 125/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 102/2021/NĐ-CP, Nghị định số 310/2025/NĐ-CP và Nghị định số 291/2026/NĐ-CP.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.
