Ấn định thuế là công cụ cơ quan thuế dùng khi tờ khai của doanh nghiệp không đáng tin cậy. Khi đó, số thuế dựa trên dữ liệu cơ quan thuế thu thập, thường cao hơn số tự khai. Từ 01/7/2026, việc ấn định thuế thực hiện theo Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
Trả lời nhanh: Cơ quan thuế ấn định thuế khi người nộp thuế không khai thuế, khai sai căn cứ tính thuế, sổ sách không trung thực, không xuất trình chứng từ, hạch toán sai giá hoặc vi phạm quy định giao dịch liên kết (khoản 2 Điều 24 Luật 108/2025). Bạn phải nộp đúng hạn và có quyền khiếu nại.
Ấn định thuế là gì?
Ấn định thuế là việc cơ quan quản lý thuế tự xác định số thuế phải nộp thay cho số liệu người nộp thuế đã khai hoặc lẽ ra phải khai. Theo quy định hiện hành, cơ quan thuế có thể ấn định trực tiếp số thuế, hoặc ấn định từng yếu tố tính thuế (doanh thu, giá bán, chi phí…) rồi tính ra số thuế.
Ấn định thuế không phải hình thức xử phạt; hành vi khai sai, trốn thuế dẫn đến ấn định được xử phạt riêng. Với hộ kinh doanh, xem bài cơ quan thuế ấn định thuế hộ kinh doanh.
Các trường hợp cơ quan thuế ấn định thuế
Cơ quan thuế ấn định thuế khi người nộp thuế thuộc một trong các trường hợp tại khoản 2 Điều 24 Luật Quản lý thuế 108/2025:
- Không đăng ký thuế, không khai thuế, không nộp bổ sung hồ sơ theo yêu cầu, hoặc khai không chính xác căn cứ tính thuế.
- Hồ sơ khai không xác định được căn cứ tính thuế hoặc không tự tính được số thuế.
- Sổ kế toán không phản ánh trung thực số liệu xác định nghĩa vụ thuế.
- Không xuất trình sổ kế toán, hóa đơn, chứng từ và tài liệu liên quan đúng thời hạn; không chấp hành quyết định kiểm tra thuế.
- Hạch toán theo giá không đúng giá thực tế thanh toán hoặc giá thị trường, làm giảm nghĩa vụ thuế.
- Dùng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp dù hàng hóa, dịch vụ có thật; dùng giao dịch không đúng bản chất kinh tế.
- Doanh nghiệp có giao dịch liên kết không tuân thủ quy định kê khai, xác định giá hoặc cung cấp thông tin.
Căn cứ và phương pháp ấn định thuế
Căn cứ ấn định thuế là nguồn dữ liệu khách quan dùng để xác định lại số thuế. Theo Luật Quản lý thuế và hướng dẫn hiện hành, cơ quan thuế thường dựa vào:
- Dữ liệu do cơ quan có thẩm quyền cung cấp, dữ liệu hóa đơn điện tử.
- Thông tin so sánh với cơ sở kinh doanh cùng mặt hàng, ngành nghề, quy mô.
- Kết quả thanh tra, kiểm tra của cơ quan nhà nước.
Cơ quan thuế ấn định theo từng yếu tố khi xác định được qua sổ sách, chứng từ; nếu không, ấn định trực tiếp số thuế phải nộp theo hướng dẫn hiện hành.
Ví dụ minh họa: Công ty A (thuế suất TNDN 20%) bán lô hàng giá 800 triệu đồng, trong khi giá thị trường là 1 tỷ đồng. Không giải trình được, Công ty A bị ấn định doanh thu tăng 200 triệu đồng:
- Thuế TNDN tăng thêm: 200 triệu × 20% = 40 triệu đồng.
- Thuế GTGT tăng thêm (giả định hàng chịu thuế suất 10%): 200 triệu × 10% = 20 triệu đồng.
- Tổng cộng 60 triệu đồng, chưa gồm tiền chậm nộp 0,03%/ngày và tiền phạt (nếu có).
Cách xử lý khi bị ấn định thuế
Khi nhận quyết định ấn định thuế, bạn nên:
- Đối chiếu căn cứ: quyết định nêu trường hợp nào, dữ liệu nào, cách tính ra sao.
- Giải trình: cung cấp hợp đồng, chứng từ, bảng giá, lý do chiết khấu.
- Nộp đủ đúng hạn: thời hạn là thời hạn ghi trên thông báo, quyết định (điểm b khoản 1 Điều 14 Luật 108/2025); khi khiếu nại vẫn phải nộp, trừ khi được tạm đình chỉ.
- Khiếu nại, khởi kiện nếu có căn cứ; phần nộp thừa sau điều chỉnh được bù trừ hoặc hoàn.
- Rà soát sổ sách các kỳ khác có cùng sai sót.
Ngoài số thuế ấn định, doanh nghiệp có thể bị phạt khai sai thuế 20% số thuế thiếu, hoặc 1 đến 3 lần số thuế nếu bị xác định trốn thuế.
Câu hỏi thường gặp về ấn định thuế
Bị ấn định thuế có đồng nghĩa với trốn thuế không?
Không. Ấn định là xác định lại nghĩa vụ thuế; có bị phạt khai sai hay trốn thuế hay không tùy hành vi cụ thể theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP.
Tự khai bổ sung có tránh được ấn định thuế không?
Có thể. Luật 108/2025 cho phép khai bổ sung trong 05 năm, trước khi cơ quan thuế công bố quyết định thanh tra, kiểm tra (khoản 5 Điều 12).
Không đồng ý với số thuế ấn định thì có phải nộp không?
Có. Bạn vẫn nộp theo quyết định, đồng thời giải trình hoặc khiếu nại; nếu được chấp nhận, số thuế được điều chỉnh.
Phòng ngừa rủi ro ấn định thuế cho doanh nghiệp
Ấn định thuế thường bắt nguồn từ hồ sơ khai thiếu tin cậy hoặc giá giao dịch bất thường. Hãy lưu đủ chứng từ chứng minh giá bán, xuất trình sổ sách đúng hạn và chủ động khai bổ sung khi phát hiện sai sót.
Liên hệ Luật Dân Việt để được tư vấn
Nếu bạn cần rà soát hồ sơ hoặc muốn Luật Dân Việt thực hiện thủ tục thay, hãy liên hệ để được tư vấn cụ thể theo tình huống của doanh nghiệp:
- Hotline: 0858.111.929
- Email: tuvanluatdanviet@gmail.com
- Văn phòng Hà Nội: 219 Trung Kính, Yên Hoà, Hà Nội; Toà HH2, FLC Garden City, Đại Mỗ, Hà Nội
Căn cứ pháp lý
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 (khoản 5 Điều 12, điểm b khoản 1 Điều 14, Điều 24).
- Nghị định số 252/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế.
- Thông tư số 89/2026/TT-BTC hướng dẫn Luật Quản lý thuế và Nghị định số 252/2026/NĐ-CP.
- Nghị định số 125/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 102/2021/NĐ-CP, Nghị định số 310/2025/NĐ-CP và Nghị định số 291/2026/NĐ-CP.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, được cập nhật theo văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ luật sư trước khi thực hiện.
